Statuja impozante u ngrit në të ashtuquajturin “Ballkoni Panoramik i Adriatikut

Më 15 shtator 2026, në zonën Lezhë (Lissos antike) të Shqipërisë veriore u zbulua monumenti i ri që nderon mbretëreshën Teutë, sundimtaren ilire të shekullit të tretë p.e.s. Statuja impozante u ngrit në të ashtuquajturin “Ballkoni Panoramik i Adriatikut”, në një vend të shquar me pamje nga deti. Ceremonia e zbulimit tërhoqi një turmë të madhe, me flamuj shqiptarë që mbizotëruan skenën.
Fotografitë e qarta të monumentit tani na lejojnë të shqyrtojmë zgjedhjet ikonografike të skulptorit më nga afër. Teuta përshkruhet si një figurë luftarake impozante, me armaturë dhe me mburojë dhe shtizë të gjatë, në një stil të veçantë të idealizuar dhe klasik. Në fund të fundit, ne nuk e dimë se si dukej në të vërtetë mbretëresha ilire, as nuk posedojmë një portret të lashtë të identifikuar në mënyrë të sigurt të saj. Vepra është pra një përfaqësim artistik modern dhe jo një rindërtim i bazuar në dëshmi i pamjes së saj historike.
Me interes të veçantë është gjarpri i veshur rreth shtizës. Së bashku me mburojën, armaturën dhe figurën monumentale femërore, evokonografinë e perëndeshës Athena dhe, më gjërë, fjalorin vizual të artit greko-romak. Gjarpri, natyrisht, ishte një simbol i gjetur gjerësisht në kulturat e lashta mesdhetare dhe ballkanike. Pa një shpjegim nga skulptori, ne nuk mund të pretendojmë se ajo ishte menduar si një referencë ndaj Athena Parthenos të Phidias ose si një kopje e drejtpërdrejtë e ndonjë vepre të veçantë antike. Megjithatë, ngjashmëria estetike është e dukshme.
Siç e theksuam në artikullin tonë të mëparshëm, monumenti mund të shqyrtohet brenda procesit më të gjerë të arkeizimit të identitetit modern kombëtar shqiptar, në të cilin antikiteti ilir po fiton një vend gjithnjë e më të spikatur në hapësirat publike dhe paraqitet si burim i thellësisë historike dhe vazhdimësisë. Zgjedhja e një figure heroike, klasike të Teutës është veçanërisht interesante: një sundimtar i lashtë ilir përfaqësohet përmes konventave artistike të lidhura fort me traditat klasike dhe greko-romake.
Statuja e re është pra një shembull interesant se si skulptura monumentale bashkëkohore tërheq antikitetin për të formësuar imazhet e kujtesës historike dhe identitetit kolektiv. Figura e Teutës na tregon më shumë se si po prezantohet sot mbretëresha ilire sesa për atë se si dukej në fakt para më shumë se 2,200 viteve.

Burimi/Facebook/Greece High Definition