Krejt te bijet e kriminelve u kethyen demokrat ne thonjza…..Historia e diktaturës komuniste shqiptare është e mbushur me emra prokurorësh, hetuesish dhe gjyqtarësh që i shërbyen regjimit të endhjer hoxhës, duke marrë pjesë në dënimin e kundërshtarëve politikë.
Një prej këtyre emrave ishte JOSIF PASHKO, funksionar i lartë i drejtësisë komuniste, i cili pati rol të drejtpërdrejtë në proceset politike të vitit 1947.
Por historia e familjes Pashko nuk përfundon me diktaturën.
I biri, Gramoz Pashko, do të bëhej një nga themeluesit e Partisë Demokratike, së bashku me Sali Berishën, në dhjetor të vitit 1990!
JOSIF PASHKO DHE GJYQI I DEPUTETËVE TË VITIT 1947
Në vitin 1947, regjimi komunist organizoi një nga proceset më të rënda politike kundër deputetëve, intelektualëve dhe personaliteteve që kundërshtonin vendosjen e diktaturës.
Në këtë proces, Josif Pashko veproi në cilësinë e zëvendësprokurorit të përgjithshëm.
Më 30 gusht 1947, ai paraqiti aktakuzën kundër të pandehurve.
Akuzat përfshinin organizimin e grupeve kundër pushtetit komunist, përgatitjen e përmbysjes së regjimit, lidhjet me kundërshtarët politikë të arratisur, Kryengritjen e Postribës dhe kontaktet me përfaqësues të misioneve perëndimore.
Në thelb, procesi ishte pjesë e goditjes së organizuar kundër opozitës politike shqiptare.
Në bankën e të akuzuarve ndodheshin njerëz që kishin kërkuar një Shqipëri me pluralizëm politik dhe që kundërshtonin përqendrimin e pushtetit në duart e komunistëve.
PROKURORI QË KËRKOI DËNIME PA MËSHIRË
Gjatë procesit, Josif Pashkos i atribuohet deklarata:
“Populli ynë e urren tradhtinë dhe prandaj kërkoj nga ju dënimin pa mëshirë.”
Këto fjalë pasqyrojnë frymën e drejtësisë politike të asaj kohe.
Prokuroria nuk vepronte si një institucion i pavarur nga pushteti politik, por si pjesë e sistemit që godiste kundërshtarët e regjimit.
Për shumë prej të akuzuarve, përfundimi ishte tragjik.
Dënime me vdekje, burgime të gjata, konfiskime pasurish dhe përndjekje familjare.
10 TETOR 1947 – EKZEKUTIMET E TË DËNUARVE POLITIKË
Një nga dokumentet më të rënda që lidhet me Josif Pashkon është procesverbali i ekzekutimeve të 10 tetorit 1947.
Sipas procesverbalit të botuar, Josif Pashko ishte i pranishëm gjatë procedurës së ekzekutimit dhe urdhëroi zbatimin e vendimeve me vdekje.
Në dokument i atribuohet shënimi:
“Në orën 2.30 urdhërova ekzekutimin e tyre.”
Ndër emrat e të dënuarve me vdekje në procesin e deputetëve përmenden:
1. Shefqet Beja
2. Riza Alizoti
3. Sheh Ibrahim Karbunara
4. Hysen Shehu
5. Agathokli Xhitoni
6. Abdyl Kokoshi
7. Selim Kokalari
8. Beqir Çela
9. Mehmet Prishtina
10. Paolo Saggioti
11. Tefik Deliallisi
12. Pertef Karagjozi
Këta emra lidhen me procesin politik të vitit 1947; datat dhe rrethanat individuale të ekzekutimeve duhen dalluar nga njëra-tjetra.
Josif Pashko nuk ishte thjesht një emër në administratën komuniste.
Ai ishte një prokuror që mori pjesë në ndjekjen penale të kundërshtarëve politikë dhe në procedurat e zbatimit të dënimeve kapitale.
Kjo është përgjegjësi historike që nuk mund të fshihet.
NGA JOSIF PASHKO TE GRAMOZ PASHKO – IRONIA E MADHE E TRANZICIONIT SHQIPTAR
Dhe tani vijmë te një kapitull tjetër i historisë.
Josif Pashko ishte babai i Gramoz Pashkos!
Gramoz Pashko, ekonomist dhe pedagog universitar, u bë një nga figurat kryesore të lëvizjes politike të dhjetorit 1990.
Ai ishte ndër themeluesit e Partisë Demokratike, së bashku me Sali Berishën dhe personalitete të tjera.
Më 12 dhjetor 1990 u themelua Partia Demokratike, e cila premtonte pluralizëm, demokraci, liri politike dhe shkëputje nga sistemi komunist.
Çfarë ironie historike!
Në vitin 1947, babai, Josif Pashko, përfaqësonte akuzën shtetërore kundër kundërshtarëve të komunizmit.
Në vitin 1990, i biri, Gramoz Pashko, ishte ndër themeluesit e partisë që premtonte përmbysjen politike të atij sistemi!
Njëri kishte qenë pjesë e aparatit të drejtësisë së diktaturës.
Tjetri u bë pjesë e udhëheqjes së opozitës së parë pluraliste.
Natyrisht, përgjegjësia penale dhe morale e babait nuk trashëgohet automatikisht nga i biri.
Por lidhja familjare dhe pozicionet e tyre në dy periudha historike ngrenë pyetje të rëndësishme për mënyrën se si u zhvillua tranzicioni shqiptar.
PO FAMILJET E TË PUSHKATUARVE, KU ISHIN?
Ndërsa në dhjetor të vitit 1990 po themelohej Partia Demokratike, mijëra familje shqiptare ende mbanin mbi supe pasojat e diktaturës.
Ishin familjet e të pushkatuarve pa gjyq.
Familjet e të dënuarve politikë.
Familjet që kishin kaluar dekada në kampet e internimit.
Familjet që kërkonin eshtrat e baballarëve, vëllezërve dhe gjyshërve të tyre.
Shumë prej tyre nuk kishin pasur mundësi të shkolloheshin, të punonin në profesionet që dëshironin apo të merrnin pjesë lirisht në jetën politike.
Dhe pikërisht këtu lind pyetja:
Përse në drejtimin e tranzicionit shqiptar u përfshinë edhe bij të funksionarëve të lartë të diktaturës, ndërsa shumë prej viktimave të saj vazhdonin të kërkonin rehabilitim dhe drejtësi?
Kjo pyetje nuk mund të marrë përgjigje vetëm me parullat e dhjetorit 1990.
Ajo kërkon hapjen e dosjeve, studimin e dokumenteve dhe një analizë serioze të vazhdimësisë së elitave politike shqiptare.
SALI BERISHA, GRAMOZ PASHKO DHE PARTIA DEMOKRATIKE
Sali Berisha dhe Gramoz Pashko ishin dy prej figurave më të njohura të fillimeve të Partisë Demokratike.
Por bashkëpunimi i tyre nuk zgjati shumë.
Në vitin 1992, Gramoz Pashko u përjashtua nga Partia Demokratike, pas përplasjeve politike me drejtimin e saj.
Kështu, një nga themeluesit e partisë që kishte premtuar një epokë të re demokratike u largua nga organizata që kishte ndihmuar të krijohej.
Megjithatë, një fakt historik mbetet i pandryshueshëm:
GRAMOZ PASHKO, I BIRI I PROKURORIT KOMUNIST JOSIF PASHKO, ISHTE NDËR THEMELUESIT E PARTISË DEMOKRATIKE SË BASHKU ME SALI BERISHËN!
HISTORIA NUK DUHET HARRUAR!
Sot, më shumë se tri dekada pas rrëzimit të sistemit njëpartiak, Shqipëria ende nuk e ka mbyllur debatin mbi përgjegjësitë e diktaturës dhe vazhdimësinë e elitave të saj.
Emrat e prokurorëve që kërkuan dënime politike duhet të njihen.
Vendimet gjyqësore duhet të studiohen.
Procesverbalet e ekzekutimeve duhet të bëhen të njohura.
Dhe historia e tranzicionit duhet të shkruhet e plotë, pa fshehur as lidhjet familjare, as përgjegjësitë individuale.
Sepse viktimat e komunizmit nuk kërkojnë që fëmijët të dënohen për veprimet e prindërve.
Ato kërkojnë që krimet e prindërve të mos fshihen nga historia!
Dhe mbi të gjitha, kërkojnë që sakrificat e tyre të mos përdoren për të zbukuruar biografitë politike të askujt.
JOSIF PASHKO – PROKUROR I DIKTATURËS KOMUNISTE.
GRAMOZ PASHKO – I BIRI, BASHKËTHEMELUES I PARTISË DEMOKRATIKE.
DY BREZA. DY SISTEME POLITIKE. NJË HISTORI QË MERITON TË NJIHET E PLOTË.
Burimi/Facebook/Nipi Beut Corrushit
Leave a Reply