Ata u torturuan deri në vdekje, u lidhën nga këmbët, ose u pushkatuan. Dhe, më shumë se 30 vjet pas vdekjes, 38 katolikët e vrarë gjatë regjimit komunist të diktatorit Enver Hoxha, po lumnohen. Po cilët ishin këta njerëz që u martirizuan dhe çfarë kishin bërë ata për të pësuar atë fat tragjik? Le të ndjekim këtë kronikë.
Zyrtarë të Vatikanit iu bashkuan komunitetit katolik shqiptar për të kujtuar martirët gjatë një meshe në katedralen e Shkodrës, varrezat e së cilës ishin skena e ekzekutimeve.
“Besimi tek Krishti ishte dritëza e vetme e shpresës në jetën e ferrit komunist”, thotë Dom Ernest Simoni, i cili kaloi gati dy dekada në internim.
Kleriku 88-vjeçar më 19 nëntor do të bëhet shqiptari i dytë kardinal.
I dënuar fillimisht me vdekje sepse kishte mbajtur meshë në kujtim të presidentit të vrarë amerikan John F. Kennedy, ai u dënua me internim dhe pastaj i shpëtoi shtypjes brutale gjatë trazirave të të burgosurve në vitin 1973.
Dy të tretat e dënimit të tij, Dom Ernest Simoni i kaloi nëpër miniera, në malet e thella shqiptare, më shumë se 100 kilometra në veri të Tiranës.
Trupat e qindra të zhdukurve ndodhen ende nën tokën e kampit të internimit të Spaçit.
“Pra, Spaçi mund të konsiderohet një ferr i vërtetë. Ai të kujton pikërisht rrathët e ferrit të Dantes; është një gulag shqiptar, një vend i cili u ndërtua enkas, pikërisht për t’i mbërthyer, për t’i futur në këtë zgavër kundërshtarët e regjimit politik”, thotë historiani Gjergj Marku.
Në atë kohë, pak shqiptarë ishin në dijeni të burgut dhe njerëzit që hynin atje, rrallëherë ktheheshin.
Diktatori Hoxha pëlqente të përsëriste moton marksiste: “feja është opium i popullit”. Ai u përpoq ta zhdukte fenë nga Shqipëria, dhe në vitin 1967 e shpalli vendin shtet ateist.
Ai angazhoi organizatat rinore për të shkatërruar 1,280 kisha dhe xhami.
Shtatë peshkopë, 111 priftërinj, 10 seminaristë dhe tetë murgesha vdiqën në paraburgim ose u ekzekutuan mes viteve 1945 dhe 1985, nën akuzat se kishin fshehur armë për të përmbysur regjimin, ose se ishin spiunë apo tradhtarë.
“Shqipëria ishte vend martirësh”, i tha Papa Françesku 300 mijë shqiptarëve që e pritën në Tiranë në shtator të 2014-ës.
Në katedralen muze të Shkodrës, prifti 82-vjeçar Gjergj Simoni – i burgosur për 10 vjet se kishte shkruar “Letër për Luciferin”, e cila ishte për Hoxhën – kohët e fundit tregoi historinë e 38 besimtarëve që do të lumnohen.
Një prej tyre ishte Marie Tuçi, një grua e re e torturuar për vdekje, dhe prifti Pjetër Çuni, i cili nuk mbijetoi pasi u var nga këmbët.
Një prift, Lekë Sirdani, u hodhë i gjallë në një gropë ujrash të zeza, ndërsa Josif Papamihalin e lanë ta gëlltiste një moçal rëre thithëse në lindje të Shqipërisë.
Dy priftërinj gjermanë janë në mesin e dëshmorëve, si dhe Giovanni Faustini, një italian i cili u pushkatua në moshën 47 vjeçare.
“Kisha katolike, të gjithë shqiptarët, në veçanti kisha katolike ka qenë e persekutuar, torturuar, martirizuar. Dhe, siç ka thënë Papa Françesku, kisha jonë është një kishë martire që u ringjall pikërisht falë gjakut të Krishtit, që është shpëtimtari ynë, dhe falë gjakut të martirëve tanë”, thotë Engjëll Massafra, kryepeshkopi i Shkodrës.
Tani, më shumë se 30 vjet pas vdekjes së Hoxhës në vitin 1985, ëndrra e diktatorit për një vend ateist është zhdukur.
Drane Malaj, 71 vjeç, fshin lotët nga sytë ndërsa kujton xhaxhain e saj që ishte prift, eshtrat e të cilit u gjetën katër dekada pasi u pushkatua në Shkodër.
“Dhimbjen e kam patur, por ditën që kam gjetur axhën, s’kam pas më dhimbje se e kam ditur se ku janë eshtrat e tij”, tha ajo.
Burimi/Zeri i Amerikes/
Leave a Reply