Kujtim VANI
Ka raste kur një debat politik nuk mund të zgjidhet me deklarata politike, me etiketime apo me interpretime mediatike. Ka raste kur duhet t’u kthehemi dokumenteve, ligjeve dhe kronologjisë.
Çështja e shtetësisë së Donika Gërvallës është një prej tyre.
Në vitin 2021, kur u ngritën publikisht pikëpyetje mbi shtetësinë e saj, Gërvalla deklaroi se nuk kishte shtetësi gjermane, se në Gjermani kishte leje qëndrimi dhe se ishte shtetase e Kosovës që nga fillimi, duke thënë se kishte marrë dokument udhëtimi që në fillimet e administrimit të UNMIK-ut. Ajo deklaroi gjithashtu se kishte pasur shtetësi shqiptare që nga vitet ’80.
Këtu lind pyetja e parë:
Si u bë konkretisht Donika Gërvalla shtetase e Kosovës?
Sepse një dokument udhëtimi i UNMIK-ut, në vetvete, nuk e jepte shtetësinë.
Rregullorja e UNMIK-ut për dokumentet e udhëtimit ishte e qartë në këtë pikë: një dokument udhëtimi nuk i jepte mbajtësit shtetësi. Pra, posedimi i një dokumenti të tillë nuk është provë juridike se personi ishte shtetas i Kosovës.
Atëherë duhet të shohim te sistemi juridik i krijuar pas vitit 1999.
Regjistri civil i UNMIK-ut
Në vitin 2000, UNMIK krijoi mekanizmin e Regjistrit Qendror Civil dhe parashikoi edhe kategorinë e personave të konsideruar “habitual residents of Kosovo”, pra banorë të zakonshëm të Kosovës.
Kjo kategori nuk përfshinte vetëm njerëzit që jetonin fizikisht në Kosovë në atë moment. Rregullorja parashikonte edhe raste të personave që ishin larguar nga Kosova dhe, për shkak të rrethanave të veçanta, nuk mund të plotësonin kriterin normal të qëndrimit.
Kjo është një pikë që meriton vëmendje të veçantë në rastin e Gërvallës.
Ajo ka lindur në Shkup në vitin 1971 dhe familja e saj u largua nga Kosova në rrethana politike të lidhura me përndjekjen e babait të saj, Jusuf Gërvalla. Pra, ajo nuk është një rast tipik i një personi që ka jetuar vazhdimisht në Kosovë deri në vitin 1999.
Çfarë ndodhi pas shpalljes së pavarësisë?
Në vitin 2008, Kosova miratoi Ligjin nr. 03/L-034 për Shtetësinë e Republikës së Kosovës.
Ky ligj parashikoi edhe mënyrën se si do të trajtoheshin personat që ishin regjistruar më parë si banorë të zakonshëm të Kosovës në kuadër të sistemit të UNMIK-ut.
Kjo krijon një skemë juridike të mundshme:
Regjistrimi në sistemin civil të UNMIK-ut → statusi i “habitual resident” → regjistrimi/konsiderimi si shtetas sipas ligjit të shtetësisë së Kosovës.
Por këtu duhet të jemi shumë të kujdesshëm.
Nuk kemi gjetur dokumentin individual që tregon se Donika Gërvalla është regjistruar konkretisht në këtë mënyrë.
Dhe pikërisht këtu ndodhet pyetja që ende kërkon përgjigje dokumentare.
Çfarë dimë dhe çfarë nuk dimë?
Dimë se Gërvalla në vitin 2021 deklaroi publikisht se ishte shtetase e Kosovës “që nga fillimi”.
Dimë se ajo deklaroi se kishte marrë dokument udhëtimi të UNMIK-ut.
Dimë se dokumenti i UNMIK-ut nuk e jepte vetvetiu shtetësinë.
Dimë se ekzistonte një sistem regjistrimi civil i krijuar nga UNMIK-u dhe se ligji i mëvonshëm i Kosovës përcaktoi mënyrën e trajtimit të personave të regjistruar në atë sistem.
Por nuk kemi përpara një dokument zyrtar individual që të tregojë: “Donika Gërvalla është bërë shtetase e Kosovës në këtë datë, mbi këtë nen dhe me këtë procedurë.”
Dhe kjo është ajo që duhet të sqarohet.
Një tjetër pikë që kërkon sqarim
Ka pasur gjithashtu diskutime për pretendimin se Gërvalla kishte shtetësi gjermane.
Vetë ajo e mohoi këtë në vitin 2021.
Nëse ajo nuk kishte shtetësi gjermane, atëherë çështja e ndryshimit të ligjit gjerman për shtetësinë në 27 qershor 2024, kur Gjermania liberalizoi ndjeshëm mundësinë e shtetësisë së dyfishtë, nuk lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si ajo kishte fituar shtetësinë kosovare.
Pra, nuk duhet të ngatërrojmë dy çështje të ndryshme:
shtetësinë gjermane dhe bazën juridike të shtetësisë kosovare.
Pyetja që mbetet
Në politikë, veçanërisht kur bëhet fjalë për një zyrtare të lartë shtetërore, transparenca nuk duhet të jetë problem.
Prandaj pyetja është e thjeshtë:
Në cilën datë, mbi cilin akt dhe në bazë të cilit nen Donika Gërvalla është regjistruar si shtetase e Republikës së Kosovës?
Nëse ekziston dokumenti, çështja mbyllet me dokument.
Nëse ajo është përfshirë në regjistrin civil të UNMIK-ut si “habitual resident” dhe më pas është njohur si shtetase sipas ligjit të Kosovës, edhe kjo mund të dokumentohet.
Nëse ka pasur një procedurë tjetër, edhe ajo mund të bëhet publike.
Kjo nuk është çështje personale dhe as sulm politik.
Shtetësia është status juridik dhe statuset juridike provohen me dokumente
Në një shtet që pretendon të ndërtojë institucione mbi sundimin e ligjit, pyetjet e tilla nuk duhet të konsiderohen si tabu. Përkundrazi, përgjigjja e dokumentuar i jep fund çdo spekulimi.
Prandaj, në vend që të debatojmë pafundësisht se çfarë ka thënë njëra palë apo tjetra, le të shohim dokumentin.
Kur u bë Donika Gërvalla shtetase e Kosovës dhe mbi çfarë baze ligjore?
Kjo është pyetja që kërkon përgjigje.
Dhe përgjigjja duhet të vijë nga arkivat, regjistrat dhe ligji, jo nga politika.
Burimi/gazetaelondres.news
Leave a Reply