Në verën e vitit 1940, një diplomat japonez qëndronte pranë dritares së konsullatës në Kaunas të Lituanisë dhe shikonte poshtë një turmë që dukej sikur nuk kishte fund. Familje të tëra ishin mbledhur ngjitur me njëra-tjetrën. Fëmijët shtrëngonin fort duart e prindërve. Pleqtë prisnin në heshtje. Ishin hebrenj që po iknin nga përparimi i ushtrive naziste dhe e dinin shumë mirë se çfarë i priste nëse mbeteshin.
Njeriu që vështronte nga dritarja quhej Chiune Sugihara, zëvendëskonsull i Japonisë. Ai e kuptoi me një qartësi të plotë se çfarë kërkonin njerëzit poshtë. Një vizë tranziti përmes Japonisë mund të ishte dallimi mes jetës dhe vdekjes. Refuzimi, pothuajse me siguri, do t’i dënonte.
Sugihara nuk veproi me nxitim. Ai ndoqi procedurat. Tri herë u dërgoi kërkesë eprorëve në Tokio, duke kërkuar leje për t’u lëshuar viza refugjatëve që nuk plotësonin kushtet e zakonshme, pasi u mungonin dokumentet dhe mjetet financiare. Tri herë përgjigjja ishte e njëjtë: Jo. Zbatoni rregullat. Mos e shkelni politikën. Mbroni detyrën tuaj.
Rregullat ishin të qarta. Pasojat nuk ishin aspak teorike. Sugihara i shihte çdo ditë nga dritarja e tij.
Përballë tij ishte një zgjedhje që nuk linte vend për asnjë justifikim. Mund të ruante karrierën dhe t’u bindej urdhrave, ose të mos i bindej qeverisë së tij dhe të vepronte sipas ndërgjegjes. Nuk kishte rrugë të mesme.
Ai zgjodhi ndërgjegjen.
Për njëzet e nëntë ditë me radhë, Sugihara u ul në tavolinën e tij dhe punoi pothuajse njëzet orë në ditë, duke shkruar me dorë çdo vizë. Nuk kishte vula automatike, as procedura të shpejta. Çdo dokument kërkonte shkrim të kujdesshëm dhe të përsëritur. Gishtat i mpiheshin. Duart iu ënjtën dhe filluan t’i gjakoseshin. Çdo mbrëmje, bashkëshortja e tij, Yukiko, ia masazhonte duart që ai të mund të vazhdonte përsëri mëngjesin tjetër.
Ai nuk pyeste për fenë, pasurinë apo statusin e askujt. Nuk bënte llogari. Shkruante vetëm sepse njerëzit qëndronin para tij dhe sepse ai kishte mundësinë t’i ndihmonte.
Kur konsullata japoneze mori urdhrin të mbyllej, ai ende nuk ndaloi. Dëshmitarët kujtonin se Sugihara vazhdonte të shkruante viza edhe duke ecur drejt stacionit të trenit. Madje, kur treni nisi të lëvizte, ai u përkul nga dritarja, nënshkroi dokumentet e fundit dhe ua hodhi turmës që priste në platformë. Thuhet se, në një moment, ua dorëzoi vulën zyrtare konsullore disa refugjatëve, që të mund të vazhdonin të përgatitnin viza edhe pasi ai të largohej.
Ndërsa treni largohej, Sugihara u përkul thellë përpara njerëzve të mbetur në platformë. Me zë të lartë u kërkoi falje, sepse nuk mund të bënte më shumë.
Sipas vlerësimeve më të kujdesshme, ai shpëtoi rreth gjashtë mijë jetë njerëzish. Duke përfshirë pasardhësit e tyre, besohet se mbi dyzet mijë njerëz jetojnë sot falë atij vendimi.
Lufta mbaroi. Për të nuk pati medalje, as lavdi.
Qeveria japoneze e largoi Sugiharan nga shërbimi diplomatik për mosbindje ndaj urdhrave. Njeriu që dikur përfaqësonte vendin e tij jashtë shtetit kaloi vite duke bërë punë krahu dhe duke shitur llamba derë më derë për të mbajtur familjen. Ai nuk fliste për atë që kishte bërë. Nuk kërkoi kurrë mirënjohje. Nuk shprehu asnjëherë pendim.
Ai e kishte kuptuar një të vërtetë të thjeshtë, por të pamëshirshme: karriera është e përkohshme. Bindja ndaj urdhrave mund të zëvendësohet. Integriteti, kurrë.
Vetëm shumë dekada më vonë bota do ta njihte madhështinë e veprës së tij. Por Sugihara nuk veproi për të hyrë në histori. Ai veproi sepse njerëzit qëndronin përballë tij dhe ai kishte fuqinë t’i ndihmonte.
Ai përdori një stilolaps në vend të një arme. Zgjodhi njerëzit përpara politikës. Dhe me atë zgjedhje dëshmoi se një njeri i vetëm, që qëndron i qetë dhe refuzon të kthejë shikimin nga vuajtja e tjetrit, mund të ndryshojë fatin e mijëra njerëzve.
Kur gjithçka tjetër zhvishet nga rëndësia, kjo është pamja e vërtetë e guximit.
Burimi/Facebook/XLPRESS.tv
Leave a Reply