I nderuar zoti Robert Ndrenika,
Kjo nuk është një letër urrejtjeje.
Është më e rëndë se kaq.
Është letra e dikujt që dikur ju ka dashur si artist.
E dikujt që është rritur me filmat tuaj, me zërin tuaj, me portretin tuaj, me rolet tuaja, me atë mënyrë të veçantë që kishit për t’i dhënë jetë njeriut shqiptar në ekran dhe në skenë.
Për shumë prej nesh, ju nuk ishit thjesht një aktor.
Ishit pjesë e shtëpisë sonë.
Pjesë e fëmijërisë sonë.
Pjesë e atyre mbrëmjeve kur televizioni shqiptar nuk sillte vetëm argëtim, por sillte fytyra që ne i besonim.
Ne nuk ju kemi parë si një emër të zakonshëm.
Ju kemi parë si një njeri që kishte kaluar përtej profesionit.
Si një figurë që i përkiste kujtesës sonë.
Si një nga ata artistë që populli nuk i duartroket vetëm për talentin, por i vendos në një vend të veçantë, aty ku ruhet respekti.
Ju quajtëm “aktor i madh”.
Jo sepse na e kërkuat.
Jo sepse na e imponoi dikush.
Por sepse, për vite me radhë, na e bindët vetë me artin tuaj.
Ju kishim si pikë referimi.
Ju kishim si një prej atyre emrave që nuk duhej të rrëzoheshin kurrë nga vendi ku i kishim vendosur.
Dhe ndoshta pikërisht këtu fillon dhimbja.
Sepse kur rrëzohet një njeri që nuk e ke dashur kurrë, nuk të dhemb shumë.
Kur zhgënjehesh nga dikush që nuk e ke respektuar, kalon shpejt.
Por kur të zhgënjen një njeri që e ke mbajtur lart për dekada, atëherë nuk është më thjesht mërzi. Është një lloj humbjeje.
Sot, zoti Ndrenika, shumë prej nesh ndihen sikur kanë humbur një pjesë të vogël të kujtesës së tyre.
Jo artin tuaj.
Ai mbetet.
Jo rolet tuaja.
Ato nuk fshihen.
Jo historinë tuaj në teatër dhe në film.
Ajo është aty.
Por humbëm diçka tjetër: atë ndjenjën e pastër me të cilën ju shihnim.
Dhe kjo nuk kthehet lehtë.
Ju nuk thatë shumë fjalë.
Por ndonjëherë fjalët e pakta peshojnë më shumë se fjalimet e gjata.
Ndonjëherë një dalje publike flet më shumë se një libër.
Ndonjëherë një prani pranë një njeriu të caktuar bëhet mesazh, edhe kur njeriu vetë mendon se nuk po thotë asgjë.
Sot, prania dhe fjalët tuaja pranë Erion Veliajt nuk u dukën si një gjest i pafajshëm.
Për shumë qytetarë, ato ranë si gur mbi një plagë ende të hapur.
Sepse Erion Veliaj nuk është thjesht një politikan në sytë e shumë shqiptarëve.
Është një simbol i një pushteti që ka lënduar, ka përçarë, ka përdorur propagandën si mburojë dhe ka lënë pas shumë zhgënjim publik.
Dhe mbi të gjitha, për njerëzit e artit, për ata që e deshën teatrin, për ata që e panë Teatrin Kombëtar jo si godinë të vjetër, por si kujtesë të gjallë, emri i tij lidhet me një nga plagët më të rënda kulturore të këtij vendi.
Prandaj, kur ju u shfaqët aty, nuk u dukët thjesht si Robert Ndrenika që flet me një politikan.
U dukët si një pjesë e teatrit që i jepte dorën atij realiteti që shumë njerëz e përjetuan si poshtërim të teatrit.
Dhe kjo dhemb.
Dhemb sepse ju nuk ishit një artist i rastësishëm.
Dhemb sepse nuk ishit një emër periferik.
Dhemb sepse ju ishit një nga ata njerëz që, edhe pa folur fare, kishit peshë.
Dhe kur një njeri me peshë morale vendos të qëndrojë në një vend të gabuar, hija e tij bëhet më e madhe se fjala.
Ne nuk kërkuam nga ju të bëheshit hero.
Nuk kërkuam të bërtisnit.
Nuk kërkuam të luftonit.
Nuk kërkuam të mbanit barrën e gjithë Shqipërisë mbi supe.
Ndoshta kërkuam vetëm diçka më të thjeshtë:
të mos na e prishnit kujtimin.
Të mos na e vështirësonit respektin.
Të mos na e thyenit atë vend të qetë ku ju kishim ruajtur si artist.
Por sot ndodhi pikërisht kjo.
Dhe nuk është e lehtë ta themi, sepse kjo letër nuk shkruhet me kënaqësi.
Shkruhet me hidhërim.
Me atë hidhërimin e njeriut që nuk do të sulmojë, por nuk di më si të heshtë.
Me atë dhimbjen e publikut që ka falur shumë, ka heshtur shumë, ka justifikuar shumë, por sot nuk gjen më arsye për ta mbrojtur zhgënjimin.
Ndoshta do të ketë njerëz që do të thonë: “Lëreni të qetë, është artist i madh.”
Po, është artist i madh.
Askush nuk po ia mohon këtë.
Por pikërisht sepse është artist i madh, zhgënjimi është më i madh.
Sepse nga një njeri i zakonshëm nuk pret shumë.
Nga një figurë e madhe pret kujdes.
Pret peshë.
Pret një lloj heshtjeje dinjitoze, nëse fjala nuk mund të jetë e drejtë.
Pret që të paktën të mos qëndrojë aty ku publiku sheh plagë.
Kjo është tragjedia e vogël e figurave të mëdha:
ato nuk rrëzohen vetëm kur gabojnë rëndë.
Ndonjëherë rrëzohen kur nuk e kuptojnë më peshën e vet.
Sot, zoti Ndrenika, ju ndoshta nuk kuptuat sa shumë njerëz ju shihnin ende me dashuri.
Ndoshta nuk kuptuat se për shumë prej nesh, një dalje juaja nuk ishte thjesht një dalje.
Ishte një provë e fundit.
Dhe ne donim që të mos dështonit në të.
Por dështuat.
Jo si aktor.
Si ndjeshmëri.
Si kujtesë.
Si figurë publike.
Si njeri që dikur dukej më i kujdesshëm ndaj plagëve të këtij vendi.
Prandaj sot nuk po ju themi vetëm “jemi të zemëruar”.
Zemërimi kalon.
Po ju themi diçka më të rëndë: jemi të zhgënjyer.
Dhe zhgënjimi nuk bërtet gjithmonë.
Ndonjëherë vetëm largohet.
Largohet pa zhurmë.
Pa sharje.
Pa hakmarrje.
Pa duartrokitje.
Thjesht mbyll një derë brenda vetes.
Nga sot, shumë prej nesh nuk do t’ju shohin më si dikur.
Do t’i shohim filmat tuaj, por jo me të njëjtën dritë.
Do ta dëgjojmë zërin tuaj, por jo me të njëjtën ngrohtësi.
Do ta pranojmë kontributin tuaj, por nuk do ta ndiejmë më atë admirim të pastër që kishim dikur.
Sepse ju nuk na morët artin.
Na morët pafajësinë e admirimit.
Dhe kjo është shumë më e dhimbshme.
Faleminderit për gjithçka që i dhatë artit shqiptar.
Faleminderit për rolet, për skenën, për emocionet, për gjurmën që nuk fshihet.
Por sot, me dhimbje, duhet thënë se mirënjohja nuk mjafton më për të mbuluar zhgënjimin.
Ju mbeteni pjesë e historisë së artit.
Por nuk mbeteni më i paprekur në zemrën tonë.
Dhe kjo është ndarja më e ftohtë, më e heshtur dhe më e rëndë:
kur njeriu nuk të urren, por nuk mund të të admirojë më.
Lamtumirë, Robert Ndrenika.
Lamtumirë aktor i madh i kujtesës sonë.
Dhe lamtumirë njeri që sot na detyrove të kuptojmë se ndonjëherë arti mund të mbetet i madh, edhe kur njeriu që e mbarti atë bëhet i vogël përpara ndërgjegjes publike.
Burimi/Facebook/Te Palarat
Leave a Reply