Historia shqiptare nuk ka pse të zbukurojë pushtuesit e vet. Si regjimi serb në Kosovë, ashtu edhe Perandoria Osmane në trojet arbërore, vepruan me logjikën e sundimit: dhunë, dëbim, shtypje, asimilim, dhe gjenocidit goditje ndaj identitetit dhe përpjekje për ta thyer trungun shqiptar. Populli që romantizon pushtuesin e vet, rrezikon të humbasë kujtesën dhe dinjitetin.
Le ta themi pa frikë: shqiptari nuk ka pse t’i quajë “vëllezër” ata pushtete që kanë ardhur mbi këtë tokë me shpatë, me zjarr dhe me nënshtrim. Serbia e viteve 1998–1999 tregoi fytyrën e saj të vërtetë në Kosovë me dëbime, masakra dhe terror mbi civilët shqiptarë. Perandoria Osmane, shekuj më herët, nuk erdhi për të ndërtuar lirinë arbërore, por për ta futur këtë popull nën sundim, për ta mbajtur të përulur, për t’ia goditur gjuhën, vetëdijen dhe drejtimin historik, asimiloj deri në gjenocidë. Në kohë të ndryshme, të dyja zbatuan të njëjtën filozofi pushtimi: shqiptari nuk duhej të jetonte i lirë, por i përkulur; nuk duhej të mbetej shqiptar, por të asimilohej; dhe kur nuk u nënshtrua, mbi të ranë dhuna, dëbimi dhe gjenocidi.
Sot, kur përkujtojmë viktimat shqiptare, ne nuk kujtojmë thjesht dhimbje familjare. Kujtojmë një model të përsëritur barbarie mbi këtë komb. Kujtojmë se kundër shqiptarëve janë ushtruar projekte dhune, zhdukjeje, shpërnguljeje dhe asimilimi deri në gjenocidi. Në Kosovë, regjimi serb e shfaqi këtë me egërsi të dokumentuar deri në gjenocidë. Në shekuj më parë, sundimi osman e ushtroi në forma po të njejta por edhe më c’njerëzore: pushtim, kontroll, represion, pengim të gjuhës dhe shtypje të zgjimit kombëtar, deri në gjenocidë.
Këtu qëndron thelbi: historia nuk duhet lexuar me sy naivë. Nuk mjafton të thuash se “koha kaloi” dhe gjithçka u tret. Jo. Sepse kur një komb fillon të zbukurojë pushtuesin e vet, ai fillon të zbusë edhe krimin që iu bë. Dhe kur krimi zbutet në kujtesë, vjen dita kur shqiptari humbet vijën që ndan viktimën nga pushtuesi.
Prandaj ideja se një pushtet që ka sunduar me dhunë mund të shitet sot si “vëlla”, është jo vetëm mashtrim historik, por edhe alarm kombëtar. Sepse nëse ne mësohemi ta quajmë pushtuesin “mik”, nesër mund të relativizojmë edhe barbarinë më të afërt. Sot dikush romantizon osmanët; nesër, me të njëjtën logjikë të sëmurë, mund të dalë e të thotë se edhe serbët “duhen parë ndryshe”. Kështu fillon rrëshqitja morale e një kombi: jo kur e sulmojnë nga jashtë, por kur ai fillon të dorëzojë vetë kujtesën nga brenda.
Serbia dhe Perandoria Osmane, Turqia e sotme nuk janë e njëjta gjë në formë, kohë dhe rrethana historike. Por për shqiptarët ato bashkohen në një pikë themelore: të dyja përfaqësojnë pushtete që nuk erdhën për të ngritur shqiptarin, por për ta vënë nën këmbë. Njëra me masakra, spastrim etnik dhe terror modern. Tjetra po njesoj, me sundim perandorak, nënshtrim të gjatë, devshirme, pengim të gjuhës dhe shtypje të vetëdijes Kombëtare deri në gjenocidë. Ndryshojnë epokat. Nuk ndryshon logjika e pushtuesit.
Dhe pikërisht këtu duhet të zgjohet ndërgjegjja jonë kombëtare. Jo për të ushqyer urrejtje boshe, por për të mos rënë në dashuri me ata që historikisht na kanë dashur të gjunjëzuar. Popujt seriozë nuk ndërtojnë të ardhmen duke puthur zinxhirët e së shkuarës. E ndërtojnë duke e njohur qartë kush i ka shtypur, kush i ka dëbuar, kush u ka goditur gjuhën, kush u ka vrarë fëmijët dhe kush ka tentuar t’ua shuajë kujtesën.
Shqiptarët nuk kanë nevojë për nostaligji ndaj pushtuesve. Kanë nevojë për kujtesë. Kanë nevojë për dinjitet. Kanë nevojë për një vetëdije kombëtare që nuk e zbardh as Serbinë e krimeve, as Perandorinë Osmane të sundimit. Sepse kombi që e quan pushtuesin “vëlla”, herët a vonë fillon të tradhtojë edhe viktimat e veta. Dhe një komb që tradhton kujtesën, rrezikon të humbasë edhe të ardhmen.
Burimi/Facebook/First Hello World
Leave a Reply