Debati i fundit në Suedi është përqendruar tek një kategori e veçantë: të rinjtë që kanë ardhur si fëmijë me prindërit, por që rrezikojnë dëbimin sapo mbushin 18 vjeç, ndonëse prindërit e tyre kanë leje të vlefshme qëndrimi dhe janë në punë.
Rasti është diskutuar gjerësisht në media suedeze, përfshirë Aftonbladet, ku ministri i migracionit Johan Forssell deklaroi se vendimet për dëbim “duhet të jenë të arsyeshme” (rimliga). Por si funksionon juridikisht kjo situatë?
Si lind problemi?
Sipas ligjit suedez për të huajt (Utlänningslagen):
• Fëmijët nën 18 vjeç marrin leje qëndrimi si pjesë e familjes.
• Leja e tyre shpesh është e përkohshme dhe e lidhur me statusin e prindërve.
• Kur mbushin 18 vjeç, konsiderohen juridikisht të rritur.
Në këtë moment, ata nuk kanë më të drejtë automatike për të vazhduar lejen si “fëmijë në familje”. Çdo aplikim i ri vlerësohet individualisht nga Migrationsverket.
Nëse i riu:
• Nuk plotëson kushtet për leje pune,
• Nuk ka të ardhura të mjaftueshme,
• Ose nuk hyn në ndonjë kategori tjetër qëndrimi,
atëherë rrezikon refuzim dhe vendim largimi nga vendi.
Bëhet fjalë për një ndryshim formal të statusit juridik në moshën 18 vjeç.
Pra një i ri që:
• Ka ndjekur shkollën në Suedi,
• Flet gjuhën,
• Jeton me prindër që punojnë dhe paguajnë taksa,
mund të trajtohet papritur si “emigrant i pavarur”, ndonëse në realitet është ende ekonomikisht i varur nga familja.
Dimensioni i unitetit familjar
Sipas Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut, neni 8 (jeta familjare), shtetet duhet të respektojnë unitetin familjar. Jurisprudenca e European Court of Human Rights kërkon që çdo dëbim të kalojë testin e proporcionalitetit:
• Sa kohë ka jetuar personi në vend?
• Sa e fortë është lidhja familjare?
• A ka varësi reale ekonomike apo emocionale?
Megjithatë, Gjykata zakonisht i jep shtetit hapësirë më të madhe kur personi është mbi 18 vjeç, pasi konsiderohet i rritur.
Kritikat dhe reagimet
Organizata si Rädda Barnen dhe juristë të së drejtës së migracionit kanë argumentuar se:
• 18 vjeç është kufi formal, por jo gjithmonë reflektim i pavarësisë reale.
• Shumë 18–20 vjeçarë në Suedi jetojnë ende me prindërit.
• Ndarja formale mund të çojë në pasoja sociale dhe psikologjike serioze.
Kritikët e politikës aktuale thonë se sistemi duhet të marrë parasysh varësinë reale familjare, jo vetëm moshën biologjike.
Argumenti i qeverisë
Qeveria aktuale, e mbështetur nga Sverigedemokraterna, ka theksuar:
• Migracioni duhet të jetë i rregulluar dhe i kontrolluar.
• Lejet e qëndrimit nuk janë automatike pas moshës madhore.
• Çdo person i rritur duhet të plotësojë kriteret përkatëse.
Deklarata e Forssell se dëbimet duhet të jenë “të arsyeshme” sinjalizon se proporcionaliteti duhet të mbetet pjesë e vlerësimit – por kjo nuk përjashton zbatimin strikt të ligjit.
Çështja thelbësore
Rasti nxjerr në pah një tension mes dy realiteteve:
Realiteti juridik: 18 vjeç = person i rritur me përgjegjësi të pavarur.
Realiteti social: shumë të rinj janë ende pjesë e varur e familjes.
Në praktikë, një vendim dëbimi në këto raste mund të çojë në:
• ndarje familjare,
• ose presion që familja të largohet e gjitha.
Debati mbetet i hapur.
A duhet që ligji të zbatohet në mënyrë formale sipas moshës, apo duhet të reflektojë varësinë reale familjare dhe integrimin në shoqërinë suedeze?
Në muajt në vijim, pritet që kjo çështje të testojë jo vetëm politikën migratore të Suedisë, por edhe interpretimin e saj të unitetit familjar dhe proporcionalitetit juridik.
(Nga Alvin Ekmekciu Mielli)
Burimi/Facebook/Shqiptarët Në Suedi
Leave a Reply