Kjo eshte nji foto e vjeter e Prizrenit e vitit 1904, e kohes kur ne breg, ne lagjen e nenkalase e gjithe lagjeja ishin ortodoks vlleh ardhur nga Korca per ndertimin e kanaleve te shiut te rtugeve te Prizrenir, ujrave te zeza dhe shtrimin me gur ( kadereme) te rrugeve. Ata ishin nji grup i madh te cileve autoritetet e Perandorise otomane i lejuan te ndertonin shtepite e tyre ne breg dhe aty ta ndertonin nji kishe. Pase 1912 serbet e pushtuan kosoven dhe ndaluan veprimtarine e kishes ortodokse shqiprare ne tere teritorin e kosoves kurse shqiptaret ne pamundesi ti kryejne rritet e tyre fetare, detyrohen te frekuentojne kishen peavosllave serbe ku edhe i nenshtrohen procesit te asimilimit… une mbaje mend si femij qe kame biseduar me pleq e plaka te kesaje lagje ne shqip kurse mesuesi im Spirro Llulla ishte nji nga vllehët ortodoks..!
Pase vitit 1965 asnji nga ata me nuk fliste shqip sepse nuk dinin kurse ata qe dinin nji nga nji iken ne bote tjeter..!
Ne kur flisnim mese veti thonim se shkoje ne mahallen e gog-eve sepse gjithe ata i quanin gog
Une sot e kesaje dite nuk e dije domethenjen e fjales “gog”..!”
– Termi “gogë” përdorej në Prizren për të përshkruar muratorët e ardhur nga Korça dhe rajone të tjera, të cilët u vendosën në qytet gjatë shekujve XVIII dhe XIX. Këta artizanë, të njohur për aftësitë e tyre të rralla në ndërtim, u identifikuan me këtë nofkë, pavarësisht përkatësisë së tyre etnike, qofshin shqiptarë apo vllehë. Për shkak të kontributit të tyre të rëndësishëm në ndërtimin dhe restaurimin e strukturave të ndryshme në Prizren, si muret e kalasë, xhamitë, kanalizimet dhe rrugët, ata fituan respekt dhe njohje në komunitetin lokal.
Në lidhje me kishën ortodokse të ndërtuar në Prizren në vitin 1904, burimet tregojnë se “gogët” ndërtuan Kishën e Shën Shpëtimtarit, e njohur më vonë si Kisha e Shën Spasit. Kjo kishë u ndërtua për të plotësuar nevojat shpirtërore të komunitetit ortodoks vlleh, duke ofruar shërbesa në gjuhën vllahe, në një kohë kur kishat ekzistuese nuk lejonin përdorimin e këtyre gjuhëve në liturgji. Kisha u përball me sfida të shumta, duke përfshirë shkatërrime dhe djegie nga autoritetet serbe, të cilët kundërshtonin përdorimin e gjuhëve shqipe dhe vllehe në shërbesa fetare. Për shkak të ndërtimit dhe përdorimit të saj nga “gogët”, kjo kishë u njoh në popull si “Kisha e Gogëve” ose “Kisha e Vllehëve”.
Këto informacione bazohen në studime dhe dëshmi historike që trajtojnë kontributin e komunitetit të “gogëve” në Prizren dhe ndërtimin e Kishës së Shën Shpëtimtarit.
Burimi/Facebook/Partia e Vllehëve të Shqipërisë
Leave a Reply