Termi “patronazhist” nuk është një funksion zyrtar i Administratës Shtetërore Shqiptare. Nuk ka në burimet zyrtare një Ligj apo VKM që të krijojë një organ të quajtur “Patronazhistët”, me organikë, detyra, paga dhe buxhet të përcaktuar. Edi Rama, i cili e shpiku, i ka përshkruar patronazhistët si “infrastrukturë e një Partie Politike për të fituar zgjedhjet”, duke deklaruar se “ ështe krenar për kontributin e tyre në fitoren e PS-së”. Pra, në kuptimin politik, patronazhisti është personi që angazhohet për të ndjekur, kontaktuar dhe organizuar votues në favor të Partisë Socialiste, sipas një sistemi të Organizimit Elektoral. A janë krijuar me VKM ? Jo,nuk ka prova që “patronazhistët” si strukturë politike të jenë krijuar me VKM. Një VKM mund të krijojë një strukturë administrative, një institucion, të përcaktojë organikë apo paga. Por “patronazhisti” nuk është kategori e njohur si Nëpunës Shtetëror në legjislacionin e Administratës Publike. Patronazhisti, Aktivisti, Organizatori Partiak janë kategori qe punojnë për një Parti Politike. Po kush i paguan ? Nuk mund të thuhet se “patronazhistët” si kategori paguhen nga shteti, sepse nuk ekziston një listë zyrtare e “patronazhistëve” me paga të përcaktuara nga Buxheti i Taksapaguesve. Por ekziston një problem serioz nëse një person, punonjës i Administratës Publike, “Patronazhist”, që pagën e merr nga fondet publike dhe gjatë orarit përdor pozitën e tij, informacionet, mjetet apo autoritetin shtetëror, dhe kryen aktivitet partiak në favor te Partise ne Pushtet. Ky është një rast i përdorimit të Burimeve Publike për qëllime partiake. Kjo është pika që duhet hetuar dhe dokumentuar rast pas rasti. Lind pyetja kjo është “baza e të dhënave” të patronazhistëve ? Kjo është çështja më e rëndë. Në vitin 2021 u bë publike një bazë shumë e madhe të dhënash me informacion mbi qytetarët shqiptarë, e cila u lidh në debatet publike me të ashtuquajturin “sistem patronazhimi”. Qeveria e ka mohuar që baza të ishte thjesht një bazë e Partisë Socialiste dhe Rama ka deklaruar se bëhej fjalë për një bazë të përzier me të dhëna të marra nga burime të ndryshme. Por pyetja politike dhe juridike mbetet: Si u siguruan të dhënat ? Kush i përpunoi ? Kush kishte akses ? Për çfarë qëllimi u përdorën ? Dhe a u përdorën të dhëna shtetërore për Aktivitet Elektoral të një Partie ? Ligji për administratën publike dhe rregullat e etikës kërkojnë që funksioni publik të ushtrohet në shërbim të interesit publik, jo si instrument i një partie. Vetë kryeministri Rama nuk e ka mohuar ekzistencën e patronazhistëve. Në një deklaratë publike ai tha se
“pa patronazhistet, ne nuk do ishim një makineri e pathyeshme” dhe i cilësoi patronazhistët si pjesë të infrastrukturës së një partie që hyn në zgjedhje për të fituar. Prandaj, nuk mund te thuhet se “patronazhistët nuk ekzistojnë”. Ekziston një sistem organizimi politik i quajtur “Patronaxhist” dhe vetë drejtuesit e PS-së e kanë pranuar publikisht. Ajo që duhet evidentuar është se në çfarë mase ky sistem është bashkuar me Administratën Shtetërore dhe Burimet Publike. Patronazhistët janë strukturë e PS-së dhe janë edhe Nëpunës të Qeverisë dhe paguhen nga taksapaguesit ? A përdoret administrata publike dhe paraja publike për interesin elektoral të PS-së ?
Këto pyetje kerkojnë prova konkrete.
Sa patronazhistë ka PS ?
Shifra e dokumentuar është mbi 9.000 në Tiranë. Investigimi i BIRN, mbi bazën e databazës së rrjedhur në vitin 2021, identifikoi mbi 9.000 persona të shënuar si patronazhistë të PS vetëm në Tiranë. Shumica rezultonin të punësuar në Administratën Publike Qendrore e Vendore. Në listë kishte edhe persona nga Policia e Shtetit, Forcat e Armatosura dhe Garda. Kjo është shumë Skandaloze. Ndërkohë, databaza që u bë publike përmbante rreth 910.000 zgjedhës të Tiranës, dhe për rreth 70.000 prej tyre kishte shënime/komente të bëra nga patronazhistët. Pra 9.000 patronazhistë dhe rreth 910.000 zgjedhës të Tiranës. Kjo tregon për një strukturë te PS shumë të organizuar. Po në gjithë Shqipërinë ?
Ka shifra politike që flasin për 12.000 patronazhistë në sektorin publik. Kjo është deklaratë politike e bërë nga Lulzim Basha në vitin 2021 dhe nuk është paraqitur si statistikë zyrtare e patronazhistëve.
“Të paktën mbi 9.000 patronazhistë janë dokumentuar vetëm në Tiranë. Një shifër e saktë kombëtare nuk është bërë publike nga PS apo nga një institucion shtetëror. ” Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale, në hetimin administrativ të vitit 2021, ka marrë deklarime drejtpërdrejt nga Partia Socialiste. Në raport thuhet se “Sistemi ‘patronazhist ’ është i përbërë nga anëtarët dhe simpatizantët e partisë. Patronazhistëve u jepet lista e zgjedhësve që kanë në patronazh dhe ata duhet të kontaktojnë zgjedhësit, të plotësojnë të dhënat e preferencës politike, të përcjellin mesazhe elektorale dhe të evidentojnë problemet gjatë fushatës. Pra, Patronazhisti është pjesë e një sistemi partiak.
A paguhen nga Partia Socialiste ? Ky është problem shumë i madh. BIRN analizoi listën e patronazhistëve dhe gjeti nëpunës të administratës, punonjës bashkish, policë, ushtarakë etj….patronazhiste. Patronazhisti është punonjës Shteti. Skandal. Një person që merr pagë nga një institucion publik, paralelisht angazhohet në aktivitet elektoral. Paga e tij vjen nga buxheti i shtetit për punën e tij zyrtare, jo domosdoshmërisht për patronazhimin. Dhe kjo është pikërisht pika që duhet hetuar. “Shteti paguan patronazhistët.”!!! Paguhen nga taksapaguesit persona që, gjatë kohës që mbajnë një funksion publik, angazhohen edhe në organizimin elektoral të PS-së ? Sa prej patronazhistëve janë punonjës të administratës publike, sa janë mësues, mjekë, policë, ushtarakë, punonjës bashkish, ndërmarrjesh publike etj. Sa prej tyre janë në lista pagash të shtetit. Sa janë anëtarë të PS-së dhe sa kushton në vit paga e këtyre personave për taksapaguesit. Kjo do ta kthente çështjen nga një debat politik në një hetim financiar dhe administrativ të matshëm. Shifra e dokumentuar: 9.027 patronazhistë në Tiranë. Investigimi i BIRN nuk thotë thjesht “rreth 9 mijë”. Ai e identifikoi 9.027 persona në databazën e patronazhistëve për qarkun Tiranë. Nga këta: 7.133 ishin të lidhur me votues të përfshirë në databazë, 4.205 kishin emër dhe mbiemër unik, çka e bëri të mundur identifikimin e punësimit me shkallë të lartë sigurie, 2.928 kishin emra që përsëriteshin në databazë, ndaj identifikimi i punësimit ishte më pak i sigurt. Pra, për momentin shifra më serioze që mund të përdorim është 9.027 patronazhistë të identifikuar në Tiranë në vitin 2021. Sa prej tyre jane në administratën publike ? BIRN konstatoi se disa mijëra nga personat e identifikuar punonin në administratën publike qendrore ose vendore dhe në kompani me pronësi shtetërore. Patronazhistë të identifikuar: Bashkia Tiranë 300, Bashkia Kavajë 190, Bashkia Kamëz 60, Agjencia e Parqeve dhe Rekreacionit 30 Drejtoria e Përgjithshme e Taksave Vendore 30, Posta Shqiptare 100, Albcontroll 11, AKSHI 9, OSHEE + OSSH + FSHU 250, Forcat e Armatosura. 29 Struktura të Policisë/Ministrisë së Brendshme me dhjetëra. BIRN identifikoi: 7 patronazhistë të shënuar si të punësuar në Drejtorinë e Policisë, 6 në Drejtorinë e Përgjithshme të Policisë, 4 në Policinë Rrugore,15 në një strukturë të Ministrisë së Brendshme 9 në aparatin e Ministrisë së Brendshme të paktën 29 në Forcat e Armatosura. Kjo është shumë më e rëndë se një debat për aktivistë partiakë. Sepse një aktivist i zakonshëm i PS-së ka të drejtë të bëjë aktivitet politik. Një polic apo ushtarak aktiv ka kufizime ligjore shumë të forta lidhur me aktivitetin politik. BIRN raportoi gjithashtu se Ministria e Brendshme konfirmonte se punonjësit e Policisë së Shtetit nuk kanë të drejtë të jenë anëtarë ose aktivistë të një partie politike. Tani te shohim kush i paguan ? Nëse një patronazhist është punonjës i Bashkisë → paguhet nga Bashkia, punonjës i ministrisë → paguhet nga buxheti i shtetit, punonjës i kompanisë publike → paguhet nga ndërmarrja publike, polic → paguhet nga buxheti publik, ushtarak → paguhet nga buxheti publik. Do të thotë se kemi një person që merr pagë publike dhe, sipas databazës së vitit 2021, figuron njëkohësisht si patronazhist politik. Kjo është pikërisht ajo që duhet hetuar. A mund të llogarisim koston për Shtetin ?
Kemi një fakt politik shumë të fortë. Vetë Edi Rama vazhdon ta pranojë dhe ta lavdërojë rolin e patronazhistëve. Në vitin 2026, në një aktivitet të PS-së, Rama i quajti patronazhistët ndër faktorët kryesorë të suksesit elektoral të partisë. Vetë drejtuesi i PS-së e pranon ekzistencën dhe rëndësinë e tij. Pyetja e hetimit tani është:
Ku përfundon aktiviteti partiak dhe ku fillon përdorimi i administratës publike ? SPAK, pas hetimit të çështjes, bëri një deklaratë të pabesueshme se nuk kishte gjetur prova apo indicie për konsumimin e veprës penale të korrupsionit aktiv në zgjedhje. Por njëkohësisht deklaroi se ekziston dyshimi se punonjës që kishin akses në database shtetërore mund të kishin keqpërdorur atributet e tyre, duke tejkaluar autorizimin për akses në sisteme kompjuterike. Si mund të hetohen Patronazhistët ?
PISTA 1 — Numri, 9.027 në Tiranë është shifra e dokumentuar. Duhet kerkuar nëse ka të dhëna të ngjashme për Durrësin, Elbasanin, Fierin, Shkodrën, Vlorën, Korçën, Beratin, Gjirokastrën, Lezhën, Kukësin, Dibrën dhe gjithë qarqet e tjera.
PISTA 2 — Administrata. Duhet të investigohet ne ministri → bashki → polici → ushtri → ndërmarrje publike → arsim → shëndetësi → administratë tatimore → kadastër → institucione të tjera.
PISTA 3 — Paraja. Duhet gjetur se sa prej tyre ishin në listëpagesat publike dhe sa ishte paga e tyre. Vetëm atëherë mund të flasim për koston financiare për taksapaguesit.
PISTA 4 — Të dhënat shtetërore. Duhet të hetojnë nëse ka prova që patronazhistët kanë përdorur TIMS, e-Albania, regjistra tatimorë, regjistra të gjendjes civile, kadastër apo sisteme të tjera shtetërore.
Në këtë fazë mund të themi me dokumente se në vitin 2021 ekzistonte një strukturë patronazhimi e PS-së me të paktën 9.027 persona të identifikuar vetëm në Tiranë. BIRN gjeti se disa mijëra prej tyre punonin në administratën publike ose në ndërmarrje shtetërore, ndërsa databaza përmbante edhe persona të identifikuar si policë dhe ushtarakë. Ende nuk është provuar që këta persona merrnin një pagë të veçantë nga PS për patronazhimin. Ndërsa PS i ka përshkruar patronazhistët si vullnetarë. Po për ata patronazhiste që janë njëkohësisht edhe punonjës publikë, çfare thotë SPAK ? Si mund të ndahet aktiviteti partiak dhe detyra e paguar nga taksapaguesit ? Hapi tjetër është konkret: të kërkohen dokumentet e Komisionerit të të Dhënave Personale, KQZ-së, SPAK-ut dhe vendimet gjyqësore, pastaj të ndërtohet një “dosje patronazhistësh” me kronologji 2021–2026, numra, institucione, burime financimi, përgjegjësi dhe çfarë është provuar apo nuk është provuar. Kjo do të na lejojë ta dallojmë qartë faktin, dyshimin dhe akuzën politike. Çfarë kemi për vitin 2025 ? Një dokument të rëndësishëm të KQZ-së. Raportin e auditimit të fondeve të fushatës së zgjedhjeve të 11 majit 2025, miratuar në vitin 2026. PS kishte marrë nga buxheti i shtetit, si financim publik paraprak për zgjedhjet: 65.291.390 lekë. Kjo ishte 49,76% e gjithë fondit publik të shpërndarë partive, i cili ishte 131.201.816 lekë. KQZ konstaton se PS e kishte shpenzuar tërësisht këtë fond. Pra PS nuk është vetëm një parti që financohet nga anëtarësia dhe donatorët. Ajo merr edhe financim publik nga buxheti i shtetit. A deklarohen në këto shpenzime edhe kostot e strukturës patronazhistike ? KQZ thotë se monitoruesit identifikuan 58 zyra zgjedhore aktive ndërsa në raportin financiar të PS-së rezultonin shpenzime dhe dhurime në natyrë për 227 zyra zgjedhore. Pra 227 – 58 = 169 zyra diferencë. KQZ e cilëson këtë si një mospërputhje shumë të madhe. Eshtë pikërisht një nga gjurmët financiare që duhet ndjekur. Nëse monitoruesit panë 58 zyra, pse PS deklaroi shpenzime/dhurime në natyrë për 227 zyra ?Eshtë një pyetje financiare shumë interesante. Ndërkohë, patronazhistet sipas modelit të dokumentuar në 2021 jane persona që veprojne në terren dhe kontaktojne zgjedhësit. Kjo na çon përsëri te pyetja që është më e rëndësishme: “a marrin rrogë patronazhistët ?” A ka PS një sistem të organizimit elektoral ku një pjesë e punës bëhet falas ( absurde) nga vullnetarët, ndërsa një pjesë e personave që e realizojnë atë janë njëkohësisht të punësuar dhe të paguar nga institucionet publike ? Nëse kjo provohet me dokumente, atëherë kemi një problem shumë më serioz sesa një “pagë patronazhisti”. Duhet bërë edhe një hap tjetër: “lista e institucioneve” 9.027 emrat e vitit 2021 → identifikimi i punëdhënësit → klasifikimi publik/privat → paga → statusi partiak → funksioni elektoral. SA PARA PUBLIKE U PAGUHEN PERSONAVE QË FIGUROJNË SI PATRONAZHISTË ?Për vitin 2026, KQZ ka aktualisht në arkiv raportet financiare dhe auditimet e partive, përfshirë PS-në, dhe raporti i auditimit të zgjedhjeve të 2025 është tashmë publik. Duhet gjetur në dokumentet e 2025–2026 nëse sistemi patronazhues ka ndryshuar formë, nëse numri është rritur dhe sidomos nëse janë shfaqur pagesa, kontrata, shërbime ose struktura që mund të lidhen me të. Pistat e rëndësishme dhe KQZ ja vlen të hetohen nga SPAK. 227 zyra zgjedhore eshte pika më interesante. Cilat ishin 227 zyrat, kush i mori me qira, kush i pagoi, sa kushtoi secila, çfarë shërbimesh u kryen, sa persona punuan aty, a kishte këto zyra funksion patronazhimi.
Këtu mund të dalë shumë informacion. Pagesat që janë të deklaruara si shpenzime fushate. KQZ kërkon që partitë të mbajnë dokumentacion për të gjitha shpenzimet, pagesat ndaj personave të tretë, qëllimin e pagesës dhe kontratat e qirasë/shërbimeve. Prandaj, nëse patronazhimi është financuar në mënyrë formale nga PS-ja, gjurma duhet të jetë diku te: konsulenca → shërbime → zyra elektorale → transport → call-center → marketing → organizim aktivitetesh → personel/shërbime të tjera.
Nuk duhet të kërkohet vetëm fjala “patronazhist”.
Raporti i ODIHR për zgjedhjet e 11 majit 2025 është shumë domethënës. ODIHR raportoi ankesa dhe dëshmi për presion ndaj punonjësve të bashkive dhe administratës publike, të cilët pretendohej se urdhëroheshin nga eprorët të merrnin pjesë në fushatën e PS-së ose të mbështesnin publikisht aktivitetet e saj. Po ashtu, bashkëbisedues të ODIHR ngritën shqetësime për rrjetet e patronazhit në të gjithë vendin, ku punësimi, favore administrative, ndihma sociale ose leje ndërtimi pretendohej se përdoreshin për sigurimin e votave. ODIHR i paraqet këto si raportime/shqetësime të marra nga bashkëbiseduesit, jo si fakt të provuar për çdo rast.
Kjo e zhvendos hetimin. Nga: “a paguhen patronazhistët ?” tek: “a përdoret administrata dhe pozicioni publik për të bërë punën që normalisht do ta bënte një strukturë partiake ?” Ky është një hetim shumë më i fortë. KRIIK është edhe më kritik. KRIIK, në vlerësimin e zgjedhjeve 2025, foli për abuzime me burimet shtetërore dhe ofiqin publik për avantazh elektoral, përfshirë pjesëmarrjen e zyrtarëve publikë në aktivitete fushate gjatë orarit zyrtar dhe përzierjen e aktivitetit institucional me atë politik. Pra kemi Strukturë patronazhimi e PS-së të dokumentuar.
Patronazhistë që lidhen me administratën publike,që mund të ketë marrë pagën e plotë shtetërore gjatë kohës që kryente aktivitet elektoral. Kjo është një çështje tjetër juridike dhe financiare. 227 zyra tepër, etj, e për të gjitha duhet të hetoje SPAK. E mbyll me një pyetje BOMBE: Fakti që PD nuk flet për Patronazhistet a mos tregon se edhe PD ka nje strukture të tipit Patronazhist ? Jo “Rilindje” por “Ripërtëritje”. Konkluzioni: PS, për aq kohë sa te ketë patronazhistët, kurrë nuk i humbet zgjedhjet dhe PD kurre nuk e humbet opoziten. Kushtetuta e RSH ka Nen për zgjedhje te BARABARTA që vazhdimisht shkelet nga PS dhe PD. Protesta rinore vazhdon.
Burimi/Facebook
Leave a Reply