Në ekzistencěn njerëzore mēnyra e pěrshtatjes së kafshës ndaj botës së saj mbetet kudo e njejtë; kur instinktivisht nuk është në gjendje ta përballojë ambientin gjinia do të zhduket. Kafsha mund t’u pěrshtatet kushteve të ndryshueshme duke ndryshuar vetveten – në měnyrë autoplasike; mirëpo jo duke e ndryshuar ambientin. Njeriu jeton në mënyrë hamonike, jo ně kuptimin
e mosekzistencës së luftës, por nẽ kuptimin trashëgues ose pěrshtatet, ose zhduket. Shfaqja e njeriut mund të pěrkufizohet si ngjarje e asaj pike të procesit të evolucionit në të cilën pērshtatja instinktive ka arritur minimumin e saj. Mirëpo ai shfaqet me tipare të reja, tẽ cilat e dallojnë atë nga kafsha siç janë: vetědija e tij me vetveten si qenie e mëvetësishme aftësia e tij per ta kujtuar tẽ kaluarën, për ta pěrfytyruar të ardhmen dhe për t’i shënuar objektet dhe veprimet me simbole; arsyeja e tij për ta konceptuar dhe kuptuar boten; imaginata e tij arrin larg, pěrtej kufijve të shqisave tẽ tij, Njeriu është më i paafti prej githë kafshěve mirëpo pikërisht kjo dobësi biologilke është baza e e forcës së tij.
Vetěvetědija, arsyeja dhe imaginata kaně prishur “harmonině
që e karakterizon ekzistencën shtazore”, njeriun normal prej
jonormal, ligjeve si ai transhendon një pjesë të natyrës dhe si ai ndan vetdijen me tẽ gjitha qeniet e tjera.
Njeriu i vetëdijshëm pěr vetveten, nuk është i çliruar nga kunděrthëniet e ekzistencës së tij: ai nuk mund të shpëtojë nga mendja e tij, dhe drejt děshirës për tě qenë gjallë.
Mendja, ky bekim i njeriut, shprehet Erik From e detyron vehten ta pěrballojë perherë detyrën e diktimit zgjidhjes së së pazgjidhshme. Në këtë kuptim ekzistenca njerëzore ndryshon nga ekzistenca e të gjithë organizmave te tjerë; nẽ gjendjen e një çekuilibrimi të pěrhershëm dhe të pashmangshëm por i duhet tẽ jetojë. Njeriu ndihet i pěrzěnë prej parajsës sepse ekzistenca e tij është një çështje, që ai duhet ta zgjidhë dhe zhvillojë arsyen me arsye te reja, ta krijojë botën e tij, ku ndiehet si në shtepinë e vet.
◦ Vetia bashkë me vetveten!
Vetë kontradikta e ekzistencës së tij e shtyn njeriun te ndjekě rrugền. I detyruar te ec para dhe me pěrpjekje të përhershme të panjohurën ta běje veten tě njohur, duke e mbushur me pérgjigje vendet e zbrazëta te njohjes së tij. I jep vetes llogari per vetveten duke mposhtë kẽté plasaritje te brendshme dhe i torturuar nga lakmia per “absoluten”, pěr një lloj tjetër harmonie duke u larguar dhe nga vetvetja.
Njeriu në pěrputhje me karakterin dhe kulturën e tij dhe rrenjet e tij ai është i vetědijshëm edhe pse kjo vetědije ndikon thellésisht në kunděrshtine e vërtetë te jetēs, ai bëhet i huaj dhe e papajtueshem me pěrvojën jetësore ashtu si mendonte Spinoza, jo pěr vdekjen, por pér jetën njeriu orvatet ti besoje pavdekěsisë, duke mohuar vete jetën, në një piké aksidentale ai perleshet ne kërkesën e individit per t’i realizuar mundésite e tij, përfytyrimisht turbullt.
Por, kuptimi i jetës nuk konsiston me paplotësi, por në të shërbyerit shoqërisë dhe në detyrën shoqërore; se zhvillimi, liria dhe lumturia e individit janë bashkarimisht, bashkësisë që simbolizon fuqinë e amshueshme, e cila e transhendon individin.
Njeriu do vetëm lumturi do unin e tij, te jetë unik, pa nevoja materiale ndryshe ai skllavērohet ne mungese pa e pranuar veten me te gjithe. Ai harron se fryma njerëzore është gjithnjë ně levizje, gjithë progresi njerëzor buron nga ky fakt përfaqësimi. Veçoria mẽ e dukshme e sjelljes njerëzore. Synimi. Njeriu si mendim i fuqishëm.
Interesi! Kur ai humb humb edhe njeriu.
vazhdon…
Studim Irina Hysi Ma
Piktura Irina Hysi
Burimi/Facebook
Leave a Reply