6 janari dita e ujit te bekuar , permbledh tre festa te rendesihme fetare .Adhurimin e Krishtit , femije nga tre mbreterit magi , pagezimin e tij ne lumin Jordan nga Johan pagezori dhe shendrimin e ujit ne vere nga Krishti ne dasmen e Kanes.me sa me kujtohet nga refimet e nje tetos time plake, per mua dita e Ujit te Bekuar ishte dita e pagezimit te Krishtit ne lumin Jordan Tete Naunka , motra e gjyshes time , me tregonte shume histori apo ndodhira qofte dhe nga jeta e saj ..Mua , historite ne lidhje me fene tone Ortodokse me terhiqnin me shume , me fusin ne boten e imagjinates , dhe nuk e ndiqja tregimin e saj deri ne fund , po vazhdoja te lundroja ne fantazine time
Une kaloja ore e ore ne shtepine e kesaj tetoje sidomos ne periudhen e dimrit , qe ne qytetin tim Berat , per aq sa mbaj mend nga femijeria , s’mu ngrohe asnjehere as trupi e as shpirti aq ftohte bente dhe per me teper ne familjen time ku ishim pes jetim per t’u ushqyer.Mangesite e tjera ishin te dukshme .. si drute zjarri, veshja etje Mamaja punonte nga mengjezi ne darke .Une sa dilja nga shkolla , me vellane dhe motren e vogel shkonim nga shtepija e tetés, te pakten atje kishte nje vater te madhe ku bubulonte zjarri dhe smungonte dhe nje pjate supe e ngrohte Shtepija e tetès nuk ishte larg nesh , ja , aty nje rrugice me lart, por nga shtepija e saj dukej si ne pellembe te dores pjesa kryesore e qytetit , pazari , dyqanet , e vetmja pasticeri , lumi e me pertej fusha e sportit dhe tomorri legjendar
.Vet qyteti im i ngjan nje salloni clodhes , ku je rrethuar me panorama aq te bukura sa te kenaqin shpirtin nga do qe ta kthesh koken Nga lagja ime Mangalem , ky qytet ka marr dhe emrin “!qyteti i njembi nje dritareve !”Po ti shohesh nga large shtepite , duken sekur jane siper njera tjetres Kjo lagje eshte e ndertuar rreze shkembit te kalase , e vetmja kala e banuar ne gjithe Ballkanin ..Per t’u ngjitur e vajtur per ne shtepi , duhet te kalosh neper rrugica te ngushta , shtruar me kalldrem..
Pamja nga shtepija e tetès ishte mjafte e bukur Shikohej gjithe Berati si ne pellmbe te dores Cdo dhome me fytyre nga lumi ka mbi kater pese penxhere dhe cdo shtepi eshte e ndertuar ne menyre karakteristike si brenda dhe jashte me punime zografisjesh druri Te teta, une kenaqesha me shume duke soditur jashte nga dritaret e shumta te shtepise Aty, dhe ne vitet e me voneshme une rrija e shihja xhiron e darkes , e zakoneshmeper kete qytet dhe sot.. :
Teta me donte shume Une isha e vecanta nga niprit e tjere , se asaj i kishte vdekur e vetmja mbese , vajza e djalit , moshatare me mua Ne moshen dhjet vjec e zuri milingjiti dhe e rembeu brenda disa ditesh Qe atehere, zija e mbuloi ate shtepi .. Me Lenin kisha shume kujtime femijerie Jo vetem se ishim kushurira dhe shoqe klase por duheshim shume.. , diferenca ishte se , asaj si vajze e vetme nuk i mungonte asnje gje dhe dallonte nga te gjithe femijte si ne veshje si dhe ne cdo gje Si halla beqare Flora Berdumi , si i ati Llaqi Berdumi , e ema dhe aq me shume teta Naunka , syte te leni i kishin Kjo vdekje i dermoi aq shume sa i jati , i dhene pas alkoolit , u gjet i vdekur nje mengjes..
Une shkoja, u beja pazarin , i ndihmoja per cdo nevoje dhe sa hyja aty , me dukej se futesha ne nje tjeter bote , nga qetesia e madhe qe mbreteronte ne ate shtepi dy kateshe te madhe .. Ne katin e pare kishte aq shume bodrume , sa qe une me Lenin e shoqet e tjera te lagjes , loznim gjithmone aty sylla mbyllas dhe fshiheshim neper ato zgeqe(sera me duket i quanin )ku ajd te na gjeje pastaj.. Kur une ngjisja shkallet per te vajtur larte , me mberthente nje frike ne gjithe ate heshtje , nga ku degjohej ndonje e qare mbyturazii e Vangjelise se shkret, mamase se Lenit
Larte me prisnin perkedhelejt e tyre nga me te ndryshmet apo ndonje trike apo fustan qe , Vangjelija si robaqepse qe ishte ma rregullonte nga plackat e saje se nga plackat e te bijes nuk ndau asgje I la aty ne dhomen e saj pa prekur dhe pa prekur ngeli dhe dhoma e lenit , dhe krevatin ku e bija dha shpirt ajo e la ashtu te shprishur.. Une e shija me nje lloje frike ate dhome qe rrinte gjithmone e mbyllur..
Teten e kam te rregjistruar ne kujtese dhe ashtu me del gjithmone , e veshur me te zeza , si plakat tona, me shamine e zeze ne koke , ulur te divani ne sallon me kembet mbeshtjella nen vete dhe me syte nga penxhereja .. sa ngjiteshe larte , te dilte perpara nje koridor i gjere ku ne fund te tij , ngrihej nje pjese e ndertur bukur me derrasa te punuara , e mbuluar e gjitha me shilte te vogla dhe gjithmone sipas stines Ne dimer mbulohej me qilim vishnje te trashe me floke tip velenxe rrethe e qarke me jastek te qendisur , te mbeshtetur afer dritareve Keshtu krijohej nje si ballkon i mbyllur .Edhe ne dimer gjate dites , teta rrinte aty Nxirrte nje mangall te madh me prush qe e ngohte gjithe ambjentin .Sic thash pas vdekjes se lenit te shkrete , u lidhen shume me mua Sa here shkoja teta me mbante afer e me tregonte ngjarje te ndryshme .
Nga ai ballkon , po e quaj NIMI , sic i themi ne berasit , une shpesh ndiqja festat fetare , qe beheshin aq bukur ne qytetin tim Nga ana tjeter e lumit eshte lagja Gorice , lagje e ngitur ne rreze te malit Gorice , me shtepi te bukura dhe karakteristike Pothuaj aty jane te gjithe Kristianet Ortodoks , ashtu si dhe ne lagjen time . E them ket me shume per te shtjelluar se si zhvillohej riti i ketyre festave
Ne qytetin tim , festat fetare te te dy feve, fesoheshin nga te gjithe njerzit pa asnje dallim Respekti per njeri tjetrin ashtu si dhe sot, ishte ne maksimum , si per Pashke ashtu dhe per Bajram Ndoshta kjo vinte nga qe ishim te gjithe vendas e njiheshim me njeri tjetrin si familje
Pra kur vinte Krisht -lindja , si ne lagjen time si dhe ne lagjet e tjera , ne femijte , te ndare ne grupe sipas lagjeve , benim nje kuti derrase me forma te ndryshme si je shtepi te vogel dhe e mbushnim brenda me kartolina nga lindja e Krishtit , vinim pambuk dhe lloje lloje zbukurime te tjera si dhe brenda kurise nje kandile te ndezur me vaje e uje.. dhe shkonim shtepi , shtepi duke kenduar kengen Neve vime tju tregojme si edhe tju lajmerojme zoterinje e zoonja .. Zoterinj e zonja erdhem tju tregojme se ne Bitheleme lindi nje mbret sote.. Ay eshte Krishti i biri i Perendise qe ka per te prure shpetim te njerezise.. etje etje si dhe e mbyllnim me “Ave Marien “.. Amvisat na prisnin ne dere dhe na mbulonin durte me arra , fruta te ndryshme , misra te zjerre dhe na jepnin dhe ndonje lek sipèas gjendjes Kjo ishte nje kenaqesi e madhe per boten tone sidomos kur i ndanim me njeri tjetrin “fitimet”apo kur takoheshim me grupet e tjera dhe i pyesnim ” sa fituan ata apo sa ne.. Pune kalamajsh .. Grupi i pèellgut tim kishte me te “fortit “Luke Hodon dhe Ahmet Qojlen , te dy me vone futbollista te degjuar keshtu qe dilnim gjithmone ” me te fituarit “Edhe ne Kishe kur takoheshim ne darke , keto biseda benim me njeri tjetrin me vone kur nuk dilja dot me me “YLL” se keshtu e quanim shtepine e lindjes se Krishtit nga qe nga drita e kandilit reflektonte Ylli me bisht vizatuar bukur brenda ne te , Pra kur nuk dilja me, keto rite i ndiqja nga dritarja e shtepise se Tetos .Hena e plote , dal ne cepe te malit Tomorrit i jepte nje pamje me romantike qytetit ku ne cdo rrugice shihje shkelqimi i ketyre “yjeve” shoqeruar nga korri i zerave me kengen e “Ave Marise”
Tere ato dite qe te rrembenin ne magjine e tyre dhe te fusnin ne nje bote tjeter plot mistere per fantazine time , kaloheshin me lojra e festa te ndryshme , mevizitat e te rriturve te njeri tjetri Edhe Vitit i ri, qe ne i thoshim Shene Vasili , kishte bukurine ne vet magjike Ne koken tone si femije , pritej cfar do na sillte peshqesh Shene Vasili Pemen e vitit te ri e gjeje ne cdo shtepi , zbukuruar me copa pambuku ne vend te debores dhe me letra punedoresh , sipas figurave qe desheronim .Per peme s’ishte problem se kudo, si ne mal te Gorices si dhe ne kodrat e tjera , kishte sa te duash Ato ta shtonin me teper imagjinaten , kur i shije ne ato mengjeze te ftohta dhjetori te mbushura e zbukuruara nga bora natyrale qe binte flok flok siper tyre Por kjo jo shpesh .Verte qyteti im eshte i rrethuar me male e kodra dhe Tomorri rri i mbuluar me debore dimer e vere , por ka dhe dimra qe nuk bje debore , vec ka nje te ftohte qe te pret si brisk E pastaj, 6 janari , kjo dite e shenuar festohej nga gjithe qyteti I madh dhe i vogel , le te ishte akull, bore apo ngrice , dilnin anes lumit apo siper ures 2400 vjecare te Gorices , qe lidh kete lagje me qytetin Behej hedhja e kryqit ne lume nga Dhespoti dhe te rrinjte rrinin gati per t’u hedhur ne lume e per te gjetur Kryqin .Te zinin te dridhrat duke i pare ata trupa lakuriqe vetem me mbathje , qe rrinin te gatshem per t’u hedhur nga ura sapo te mbaronte Dhespoti meshen qe e mbante aty lart ures
vijon…
Leave a Reply