29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan

Nga Nexhmi MENZELXHIU

29 Nentori eshte nje Dite e Lavdishme qe siguroi clirimin e vendit nga pushtuesit nazifashiste, te
cilen e shkrojti me gjakun e 28 mije deshmo- reve te Luftes Antifashiste Nacional Clirimtare te
popullit shqiptar.
29 Nentori qe Fitorja e Drites, se i dha shkelqim dhe e konsolidoi Pavarsine e Shqiperise, 100
Vjetorin e se ciles festuam dje me 28 Nentor me madheshti ne Vlore, Durres, Elbasan, Tirane
dhe ne te gjithe diasporen shqiptare.
Keto jane Dite lavdie kombetare , qe perbejne tre Male te Larte te Historise sone Kombetare:
E PARA-28 Nentori e vitit 1443, qe kete vit ploteson 564 vjet nga dita kur Heroi yne Kombetar
Skenderbeu, ngriti ne Kruje Flamurin me shqiponjen dykrenare te betejave clirimtare,
E DYTA-28 Nentori i vitit 1912, Dita kur udheheqesi i Levizjes sone Kombetere, Ismail Qemali,
Hero i Popullit, ngriti ne Vlore, po kete flamur me shqiponjen dykre- nare te shpelljes se
Pavaesise Kombetare, kesaj Date madheshtoreKombetare, 100 Vjetorin e se ciles u festua me
madheshti ne Vendin tone,ne Tirane,ne Duures e ne gjIthe vendin tone Shqiperi, Kosove ,
Maqedoni, Mal te Zi, e ne gjithe diasporen shqiptare.
E TRETA-29 Nentori i vitit 1944, qe ploteson 66 vjet nga Dita ,kur Ushtria NCSH, cli- roi Shkodri
en dhe gjithe Shqiperine nga pushtuesit nazifashiste dhe tradetaret kolaboracioniste, duke i
lidhur kete lufte me Alenancene Madhe Boterore
Atifashiste men e krye tre Aleatet e Medhenj Anglo-Sovjeto-Amerikane dhe ngriti perseri
Flamurin e Dites se Clirimit, qe i siguroi vendit Lirine dhe Pavarsine.
1 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
Themi:Dite Lavdie Kombetare, per te shprehur ate, se keto data jane si vellezerdhe po cenove
njerin, ke cenuar e erresuar tjetrin, sic ndodhi qeu erresua Fitorja e clirimit te Tiranes me 17
Nentor, sepse Brerisha enkas
,pikerisht
po ate dite, organizonte me ceremoni
pompoze, rivarrosjen e eshtrave te
Ahmet Zogut ,
mbretit
te vetshpallur, qe erdhi ne fuqi me topat e serbit, Pashicit serb, dhe pasi permbysi me force
Qeveriene Fan Nolit dhe i fali Serbise Shen Nuamin e Vermoshin. Ia shiti vendin Italise
Fashiste, pjese pjese, deri sa me 7 prill diten Pushtuimit te Shqiperirise nga Italia Fashiste,ia
mbathi me veturen qe ia kishta dhuruar vete Hitleri,duke marre me vehte arkat me florinjt e
vjedhur.
Po keshtu, ai po me keto metoda per vota, i mbuluar me sllogane false te “antikomunizmit’’,
eshte perpjekur te mohoje vazhdimisht, edhe vete Daten e Lavdishme te 29 Nentorit, Diten se
Clirimit.
Pas vitit 1997, eshte bere nje debat i madh, icili perfundoi qe ne shumice votash ne Parlamentu
miratua 29 Nentori si data historike e Clirimit te Shqiperise nga pushtuesit nazifashiste.
Megjithate, dihet e Berisha ne menyre donkishoteske dhe per te fituar votat e votat e legalisteve
e ballisteve, asnje here nuk ka pranuar 29 Nentorin si date te clirimit, por ka vazhduar te beje
homazhe ne Varrezat e Deshmoreve te LANC ne 28 Nentor, ashtu sic beri me 17 nentori diten
e clirimit te Tiranes duke e zene me qellim kete date per te bere ceremonine e tij pompoze te
rrivarrimit te eshtrave te Zogut, po ne kete date. Ne si veterane, nuk mund te harrojme se se ne
’97-ten, se si ate vit ai, kur ne shkonim per te bere homazhe ne varrezat e deshmoreve, policia
e tij na shperndante me shkopinj gome mbi kurriz. PD me pas ndodhte qe te denjonte te bente
homazhe per deshmoret e rene, perseri i bente me 28 nentor ,nuk vinte vete por dergonte
kuroren me bodigardet e tij dhe ata e dorzonin ne administaten e varrezave. Dhe vetem tre vjet
me pas bente homazhe edhe vete, por me kokfor- tesi gjithnje me 28 Nentor. Madje vitete fundit
pa u ndjekur as nga Meta e LSI… Pra ja ku e ka katandisur ai mohimin e Historine se
Lavdishme te LANC.
Apo, sic ndodhi me rastin e100 Vjetorit te Pavarsise, qe ne fjalimet e Berishes e Topallit, qofte
shkarazi, nuk u permed Lufta Antifashiste NC e popullit Shqiptar e deshmoret e saje ;
madje as Fan Noli te cilin e injoroi, permendja me ze te larte prej tyre e Zogut, te cilit i shkon
shum bukur ajo strofa e Hymnit Kombetar ku thuhet: ‘’Prej lufte vec ai largohet,/qe eshte lindur
tradhetor”.
2 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
Apo, nen masken e ‘’antikomunizmit’, ndersa u ngrit ne qiell Zogu, u mohuan e fshine me
sllogane pompoze nen pretekstin e 100 Vjetorit te Pavarsise, Lufta Antifashiste Nacional
Clirimtare dhe fitoret e pushtetit popullor te pas Clrimit, si: zhdukja e analfabetizmit, tharja e
ketenave, zhdukja e tuberkulozit dhe malarjes , ndertimi i hdrocentraleve e hekurudhave, dita
e ndricimit te te gjithe Shqiperise me drite elektrike
,ngritja e shume veprave industriale,etj etj., nen udheheqjen e PPSH.
Apo me tej; nen pretekstin e ceremonise enkas pompoze te rivarrimit te eshtrave te Zogut, u
erresua e la menjane festa e 17 Nentorit e Clirimit te Tiranes nga pushtuesit naziste.
Normal 0 false false false /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable
{mso-style-name:”Table Normal”; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes; mso-style-parent:””; mso-padding-alt:0in 5.4pt 0in 5.4pt;
mso-para-margin:0in; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan;
font-size:10.0pt; font-family:”Times New Roman”; mso-ansi-language:#0400;
mso-fareast-language:#0400; mso-bidi-language:#0400;}
FLETE DITARI PARTIZAN
24-26 NENDOR 1944
3 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
Qe kur isha kthyer nga kursi politik ANC i qafe Murres, i emeruar, tashme, Pergjegjes i Rinise
se Batalionit te I–re i Brigades XXII ‘’S’’, nuk po me rrihej ne shtab. Koken e kisha akoma te
kompania ime, po ne kete batalion. Tani ne kompani, komandant ishte Bajram Dibra, nje trim
azgan, qe nuk e zinte vendi, kur ishte puna per sulm, gjithnje ne balle.
Me date 21 Nentor, aty nga mbremja, krejt te raskapitur, kishim mberritur para Ures se Vaut te
Dejes. Nazistet gjermane, kete ure e kishin hedhur ne ere. Bataljoni partizan, kishte marre
urdher, qe te kalonte i pari matane e te mbulonte kalimin e tere Brigades, duke zene pozicione
te avancuara. Prane ures shkonte e vinte me pushke ne krah nje burre i gjate. Na thane se
ishte Kryetari i Keshillit NC te Mjedes. Ky u be cope, bashke me ca djem te shkathet partizane
te vendit, qe sollen varkat, per te organizuar kalimin.
Gjermanet, filluan te qellojne me atileri nga larg. Situata po veshtirsohej shume, nga qe lumi qe
bere shume i rrembyeshem. Varken e pare, te vozitur me aq mjeshteri nga mjedasit e shkathet,
rryma e nxorri 300-350 metra ne poshte, ne bregun tjeter. Kalimet e tjera u bene mbi nje trap
mbi varka, pak me ngadale, por, me me shume siguri. Me kalimin matane te te gjithe
batalionit,u organizua sulmi mbi armikun qe nga mali i Sheldise, gje qe siguroi kalimin e
Brigades pa problem, vec shqetesimit te goditjeve me artileri nga gjermanet, qe qellonin vaun.
Na thane, se predhat e tyre, vrane dy nga trimat shkodrane, qe ndihmonin per kalimin ne va.
Pas nje sulmi te rrufeshem i ndoqem nazistet me luftim. Ata u terhoqen metej. Batalioni beri nje
sulm tjeter drejt Jubanit mbi pozicionet e gjermaneve dhe pastaj edhe ne Renc. Ketu, armiqte
qene futur, si me nje pyke, dhe na u desh te ndeshemi ne zjarrin e dendur te tyre te kryqezuar,
qe na mbajti ne vend, per gati dy ore. Nje kundersulm yni, me mbeshtetjen e mitralozave tane
te rende,qe qellonin ketej kodrave te
Rencit, ata u thyen e u terhoqen me prapa. Pas kesaj batalioni zuri pozicion prane fshatrave te
Gurit te Zi dhe te Jubanit. Me pas, me mberritjen e forcave kryesore te Brigades, u futem edhe
ne, si batalion ne manovren e sulmit te te gjitha forcave te njisise, qe sic na spjegoi komandanti
Muharrem Kokomani, synonte te rrethonte forcat e armikut ne zonen Kodrat e Boksit-Ura e
Mesit-Bardhaj
dhe Guri Zi-Ura e Bacallekut. Ndersa gjermanet kishin zene pozicione, ne anen e majte te Kirit.
27—28 NENTOR
Ishin datat 27-28 Nentor, kur po luftoni Ura e Mesit. 28 Nentorin, kete dite te shenuar, po e
4 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
festonim me lufte. Une u perfshiva, aty ku po luftonte me trimeri edhe Lec Laca, nje shok imi i
gjimnazit te Tiranes, si dhe Veliko Xhaferi, trimi i cartur i kompanise. Leci vete, ishte nga qyteti i
Shkodres. Luftohej per te marre uren. Kercisnin automatiket dhe bombat e dores,nga te dyja
anet. Nazistet po rezistonin me egersi. U bene dy–tre sulme, gjate te cilave Bajram Dibra,
kompanise, ashtu rumaduc, por zjarr ne beteja, u priu shokeve ne ballet e sulmit. Ketu, na u vra
trimi Iraki Toci dhe na u plagos pezaku Sherbet Harizi .
Papritur, na erdhi prane shoku Muharrem Kokomani, i cili pavarsisht se ishte transferuar
zevendes komandant i Brigades XXIII ‘’S’’ partizane, ende vazhdonte te drejtonte batalionin ne
keto luftime te veshtira. Ai i kerkoi Bajramit 6 partizan te zgjedhur, ne mbeshtetje te shokeve, qe
po luftonin te Ura e Kirit, per nje sulm qe, ai, donte te organizonte atje. Kish rrezik qe gjermanet
te canin e t’i dilnin ne shpine batalionit. Bashke me keta shoke, ne ecje e siper, morrem pjese
ne sulmin, qe, aty per aty, organizoi komandant Muharremi. Pas nje perpjekje, qe vazhdoi me
shume se nje ore, armiku, i cili perpiqej, qe me cdo kusht te ndalonte ne vend forcat tona, u
terhoq me shpejtesi, duke lene aty 7 te vrare, mjaft te plagosur dhe tre-kater rober. Tam pas
dy-tre ore pasmezit te nates, nje shperthim i forte u ndie sa i habiti te gjithe.
29 NENTOR
Sulmi vendimtar i nates,qe vazhdoi deri ne mengjezin e 29 Nentorit me pjesmarrjen e te gjitha
forcave te Brigadave te Divizionit te Dyte, coi ne clirimin perfun- dimtar te Shkodres. Me shoket
e Batalionit te pare, u perfshime ne kete sulm pergjithshem. Ne, morem pjese, po keshtu, ne
sulmin plot vendosmeri, te batalionit nga Boksi drejt Ures se Manxharit. Kerciste rreth Shkodres
nga te kater anet. Mbi te, kryqezoheshin plumbat me zjarr dhe raketat ndricuese te gjermaneve
e te forcave tona. Ndi
hej zhurme makinash ne rrugen e Koplikut.
Aty nga ora 3 mesnate u degjua nje shungullime e fuqishme. U kuptua se gjermanet nen
presionin e forcave gtona, me sa po kuptohej po hidhnin ne ere urat rreth Shkodres. Deri tek ne
vinte zhurma e makinave dhe e krismave. Kuptohej, se nazistet po terhiqeshin me nxitim me
praparojen e tyre te fuqishme, nga qyteti. Batalioni yne, beri edhe nje sulm mbi nje kolone
armike, duke e ndare nga bishti i saj te ura e Maxharit. Vendbeteja qe e ashper. Armiku la mjaft
te vrare e te plagosur. U zune edhe disa rober.
Vazhduam te godasim, pjesen tjeter te kolones gjermane, qe po terhiqej. Ne oret e para te
5 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
mengjezit te 29 Nentorit, edhe ne, pas batalionit te katert, qe po futej i pari ne qytet me lufte,
hyme ne Shkoder bashke me shoke te njesitit guerril te qytetit, qe na orientonin, se ku duhej te
godisnim mbi forcat e mbetura, dhe nga te kalonim, qe te mos binim mbi mina. Luftohej akoma,
mbi forca armike te izoluara, te Kalaja e Rozafes. Batalionin e katert e gjetem ne mes te
popullit. Te gjithe u perfshime ne dallget
e gezimit, te kengeve dhe te perqafimeve. Ne mes te brohoritjeve degjuam fjalimin e
zv/komisarit te Batalionit te katert partizan te shokut Irfan Celkupa, qe fliste nga ballkoni i
Prefektures…
30-31NENTOR
Pritja e shkelqyer e familjeve patriote shkodrane neper shtepite ne te cilat kaluam gati dy net
me radhe, ka mbetur per mua e pa haruar. Beme neje feste edhe ne komanden e batalionit
tone. Komisari Qemal Emini, na kënaqi me kitar havajanen e tij. I binte per te ta keputur shpirtin.
Ne e shoqeronim harmonishem me kenget e bukura partizane e ato patriotike, apo popullore.
Kenduam e kercyem deri ne mengjes. Ne Brigade, kishin shperthyer edhe fejesat midis
shokesh e shoqesh partizane. Kjo, tashme, konsderohej e lejueshme. Nje e tille, morrem vesh
se, qe bere edhe mes zv/komisares se kompanise Kaliroi Toskes me Skender Hajros, komisarit
te batalionit tone.
* * *
NGA NJE FJALIM I ZJARRTE I SHOKUT DRITERO AGOLLI ME 28 NENTOR 2005
6 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
(Nga nje kronike e ‘’Kushtrim Brezash’’te vitit 2005)
SA AKTUAL TINGELLON!
Me 28 Nendor 2005, ne Diten e Pavarsise ne Muzeun Historik Kombetar, u zhvillua nje
mbledhje solemne, me pjemarrje shume te gjere. Ne kete ceremoni, vec kryetarit te Komitetit te
Veteraneve te LANC Adnan Qatipi, deputetit te Kuvendit Pandeli Majko, pershendeti edhe
shkrimtari yne i madh, shoku Dritero Agolli, veteran i LANC, i cili pasi uroi 28 Nentorin, Diten e
Flamurit dhe 29 Nentorin, Diten e Clirimit, tha: “Shume nga shoket tane te Luftes, kane vdekur,
disa jane mplakur, ndersa nipa e mbesa tonat jane rritur. Kemi degjuar shume, neper
televizione te vogla. Pyesin: “c’jane keto festa, 28 Nentori-Dita e Pavarsise dhe 29 Nentori –Dita
e Clirimit”? 29 Nentor eshte drita e shkelqimit te saj ne Shqiperi. Ka zera, eshte zeri i
qeveritareve aktuale, qe desherojne e punojne qe kete date ta fshijne nga historia. Eshte
cmenduri kjo qe propozojne per ta fshire kete dite e kete drite qe ne vitin 1992. Kam menduar
se, ai do te ndryshoje, por jo. Eshte e cuditshme, si kerkon te fshije nga kalendari Kombetar 29
Nentorin, diten e clirimit te Shqiperise dhe futjen e saj ne rrugen e perparimit, per te cilen u
derdh gjak, dhane jeten 28 mije deshmore dhe heronj. Me thoni, ju lutem,a keni degjuar per
ndonje popull ne bote, qe me ndergjegje, te paksoje deshmoret, apo shenjtoret e vet??! Kjo qe
kerkojne te bejne qeveritaret e sotem, do te thote, te leme popullin pa deshmore e shenjt, pa
histori. Ka disa festa fetare dhe c’pune na prishin bajramet, i madhi dhe i vogli, krishtlindjet etj,
s’na prishin pune. Keshtu edhe festat e Nentorit jane ngjarje historike me rendesi te madhe, qe
populli yne i ka kremtuar me madheshti. Por per fat te keq, dikujt,ballisteve e reaksionareve, u
duhet percarja e popullit. Ne vitet 1992-1997, Sali Berisha shkeli mbi fitoret e LANC dhe mbi 29
nentorin e
e vitit 1944, mbi daten embleme te historise se Shqiperise. Keto veprime e rrezuan kokeposhte
Berishen dhe pushtetin e tij. Pra ai rrezoi vetvehten, se ai nuk rri dot pa aventura. Duke e
mbyllur fjalen e tij, Driteroi tha:”Do te bej nje mallkim: O Abaz Ali!-mallkuar qofshin ata, qe e
mohojne 29 Nentorin’’!
7 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
* * *
DOKUMENTE ARKIVORE QE VERTETOJNE PER 29 NENTORIN SI DITE E CLIRIMIT TE
SHQIPERISE NGA PUSHTUESIT NAZIFASHISTE
1-Buletini i Luftes Nacional Clirimtare i dates 30 nentor 1944..:
‘’ Shtabi i Pergjithshem i Ushtrise Nacionalclirimtare njofton: Repartet e Ushtrise
Nacionalclirimtare, qe veprojne ne veri te Shqiperise, cliruan Shkodren.
2-Radio Tirana me 29 Nentor 1944 ka shpallur, se Nako Spiru nga nje miting ne Tirane dha
lajmin se:’’Shtabi i Pegjithshem lajmeron se Ushtria jone heroike cliroi Shkodren’’!
3-Po kete lajm ka dhene edhe Buletini i Luftes NC Nr. 53, Date 1 dhjetor 1944.
4-Buletini i LANC i Korpusit te III te UNCSH, ka te botuar informacionin se:
‘’clirimi i Shkodres u be me 29 Nentor.’’
5-Ne dokumentin e Shtabit te Gruparmates ‘’E’’ gjermane:‘’ Mbi fatet e Juglindjes’’, thuhet:’’ me
29 .11.1944 u zbraz Shkodra.’’
6-Ne nje ditar lufte te komandes se forcave gjermane thuhet: ’’29.11.1944 Urat qe kalojne mbi
Bune dhe Drin te Shkodres, u shkaterruan…’’
7-Komandanti i Pergjithshem i Frontit juglindor ne nje dokument njoftote se:
8 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
‘’Me 21.11.1944 divizioni 118 leshoi Kotorrin. Me29.11.1944 u leshua Shkodra.’’
8-Gjeneral Dali Ndreu ka shkruar ne gazeten ‘’Luftetari’’te dates 24 maj 1946:
‘’ Me 29 Nentor armiku qe debuar nga Shkodra. E gjithe Shqiperia qe e lire’’
9-Ne vitin 2002 Koloneli keshilltar prane Ministrise se Mbrojtjes Wolfram Offman,i dorzoi
Gjeneral Pellumb Qazimit, dokumentin e Bundesverit, ku thuhet:
‘’Korpusi XXI alpin, nen drejtimin e gjeneralit Ernest Von Leyesel leshoi me 29.11.1944 qytetin e
madh te Shqiperise, Shkodren ‘’.
10-Trakti i dates 28 Nentor ne kuadrin e Dites se Pavarsise shkruante:
’’Ne kete dite te festes sone kombetare nje ze duhet te bucase nga te gjithe anet;’’perpara ,
gjithnje perpara, qe te fitojme e te hakmerremi, populli nuk do t’i leshoje armet deri sa ta
qerojme vendin nga cdo gjurme nazisti barbar e tradhetaresh.’’
11-Omer Nishani ne mitingun e 28 Nentori 1944 tha:’’gjaku i deshmoreve dhe mjerimi, nuk vane
kot. Lufta Nacionalclirimtare u fitua dhe Shqiperia eshte ne vigjilje te clrimit.
12-‘’DITA E CLIRIMIT NUK CAKTOHET ME VOTA. AJO ESHTE E VULOSUR ME GAK eshte
nje dokument i firmosur nga kuadro Grupit Partizan te Shkodres,Bigadave VI, XXII, XXIII dhe
XXIV ‘’S’’, qe verteton me fakte Dita e Clirimit te Shkodres e gjithe Shqiperise eshte data 29
Nentor 1944.
9 / 10
29 Nëntori i Çlirimit/ Fletë nga ditari partizan
nga Nexhmi MENZELXHIU
E enjte, 29 Nëndor 2012 16:24
12-Nga Urimi Ministrit te Jashtem amerikan Stetinius i 28 Nentorit thuhet:
‘’Sot ne diten e 33 vjetorit te indipendences, ai (populli shqiptar) po sulet te plotesoje clirimin e
Shqiperise…’’
13-Nga urimi i gjeneralit amerikan Percy me rastin e 28 Nentorit:
’’Tani pothuajse e gjithe Shqiperia eshte e lire…’’
NGA DOKUMENTAT ARKIVORE TE DOSSIERIT TE KOMITETITTE VETERANEVE TE
LANC TE` POPULLIT SHQIPTAR DHE NGA LIBRI ME DOKUMENTA TE SALI ONUZIT ME
TITULL: ’’DATA E CLRIMIT 29 NENTOR 1944’’.

http://www.zeri-popullit.com/