Në një dimër të egër, kur dëbora kishte mbuluar çdo cep të pyllit dhe pemët qëndronin të ngrira nën peshën e bardhësisë, ujku ra i sëmurë rëndë. Trupi i ishte dobësuar aq shumë, sa nuk ngrinte dot as kokën. I pafuqishëm dhe i braktisur nga të gjithë, ai po jepte shpirt në bregun e liqenit të ngrirë, ndërsa era e akullt përshkonte pyllin dhe ulërinte mes degëve të zhveshura.
Mjellma, e prekur thellë nga gjendja e tij, nuk mundi të qëndronte indiferente përballë vuajtjes. Zemra e saj e butë nuk e lejoi ta braktiste një krijesë që po luftonte me vdekjen, edhe pse bëhej fjalë për një ujk, një kafshë që zakonisht ngjallte frikë te banorët e pyllit. E shtyrë nga mëshira dhe mirësia e saj, ajo vendosi t’i qëndronte pranë dhe të bënte gjithçka që mundej për ta shpëtuar.
Për javë të tëra, mjellma fluturoi nëpër të ftohtin e acartë, duke kërkuar bimë shëruese dhe ushqim. Ajo e mbrojti ujkun nga era e akullt me krahët e saj, i qëndroi pranë gjatë netëve të gjata dhe ndau me të çdo thërrime që arrinte të gjente. Shpesh, e lodhur dhe e uritur, ajo e kalonte natën pa ushqim, vetëm që ujku të kishte mundësi të mbijetonte.
Ndonëse dimri dukej i pafund dhe natyra kishte ngrirë nën pushtetin e tij, zemra e mjellmës nuk u dorëzua. Ajo besonte se edhe në qenien më të egër mund të gjendej një shkëndijë mirënjohjeje, një ndjenjë e vogël që do ta bënte ujkun të kujtonte dorën që i ishte zgjatur në çastin më të vështirë të jetës.
Falë kujdesit dhe përkushtimit të saj, ujku nisi dalëngadalë të merrte veten. Ngjyra iu kthye në sy, këmbët filluan t’i mbanin peshën e trupit dhe fryma iu bë më e qëndrueshme. Çdo ditë që kalonte, ai fitonte më shumë fuqi, derisa, një mëngjes, arriti të ngrihej në këmbë pa ndihmën e askujt.
Atë ditë, mjellma u gëzua pa masë. I dukej sikur gjithë mundi, lodhja dhe sakrifica e saj kishin marrë kuptim. Ajo e pa ujkun teksa qëndronte përsëri mbi këmbët e veta dhe, në heshtje, ndjeu kënaqësinë e pastër që lind kur i shpëton jetën një krijese tjetër. Nuk priste shpërblim, as ndonjë dhuratë. Ndoshta do t’i mjaftonte një vështrim mirënjohës, një fjalë e thjeshtë, një shenjë që t’i tregonte se mirësia e saj nuk kishte rënë në harresë.
Por ujku mendonte ndryshe.
Sapo ndjeu se fuqitë i ishin kthyer plotësisht, ai shkundi gëzofin, ngriti kokën me krenari dhe u nis drejt dendësisë së pyllit. Nuk u kthye asnjë çast pas. Nuk i tha mjellmës asnjë fjalë falënderimi, nuk i hodhi as një vështrim lamtumire. U largua sikur javët e vuajtjes, kujdesit dhe sakrificës të mos kishin ekzistuar kurrë.
Mjellma mbeti vetëm në breg të liqenit. Përpara saj shtrihej sipërfaqja e ngrirë, ndërsa pas saj pylli mbyllte udhën që kishte përpirë ujkun. Ajo ndjeu një dhembje të heshtur, jo sepse nuk mori shpërblim, por sepse kuptoi se ndonjëherë mirësia mund të harrohet pikërisht nga ai që ka përfituar më shumë prej saj.
Në shpirtin e saj lindi një mendim i hidhur: jo çdo zemër që shpëton nga vdekja mëson të jetojë me mirënjohje. Disa krijesa e kujtojnë dorën që u zgjatet vetëm për aq kohë sa kanë nevojë për të. Kur ngrihen përsëri në këmbë, harrojnë se dikur kanë qenë të pafuqishme dhe se dikush tjetër ka sakrifikuar për t’i mbajtur gjallë.
Nga dega e një lisi të vjetër, bufi i mençur kishte vëzhguar çdo gjë. Me sytë e tij të mprehtë kishte parë përkushtimin e mjellmës, netët e saj pa gjumë dhe ikjen e turpshme të ujkut. Ai njihte mirë natyrën e banorëve të pyllit dhe e dinte se, ndonjëherë, një gabim i bërë nga krenaria mund të kthehej në një mësim më të rëndë se çdo ndëshkim.
Bufi nuk u ngut të fliste. Ai besonte se e vërteta, kur vjen në çastin e duhur, mund të depërtojë edhe në zemrën më të ngurtë. Prandaj vendosi të priste, duke shpresuar se jeta do t’i krijonte vetë rastin për t’i treguar ujkut atë që fjalët e zakonshme nuk mund t’ia mësonin.
Pak ditë më vonë, ujku po ecte nëpër pyll me hapa të rëndë, por të sigurt. Krenaria i ishte kthyer bashkë me fuqinë. Ai ndiente se ishte përsëri zot i vetes dhe besonte se nuk kishte asgjë që mund ta mposhtte. Harronte se jeta nuk është një rrugë e drejtë dhe se edhe më të fortët mund të gjenden papritur përballë pafuqisë.
Teksa kalonte mes shkurreve, pa e kuptuar, shkeli mbi një kurth të ngritur nga gjahtarët. Në një çast, një rrjetë e trashë u hodh mbi të dhe ia mbështolli trupin. Ujku u përpoq të çlirohej, u hodh me tërbim dhe kafshoi fijet e rrjetës, por çdo lëvizje e bënte atë të shtrëngohej edhe më fort rreth tij.
Për herë të parë pas shërimit, frika e pushtoi plotësisht. Forca që pak ditë më parë i dukej e pakufishme, tani nuk i shërbente për asgjë. Ai u përpëlit, ulëriti dhe thirri me dëshpërim për ndihmë, por pylli nuk iu përgjigj veçse me jehonën e zërit të tij.
Në atë çast, bufi i mençur fluturoi mbi kokën e tij dhe u ul në një degë aty pranë. Ai e vështroi ujkun që luftonte me rrjetën dhe kuptoi se kishte ardhur koha që ai të përballej me pasojat e sjelljes së vet.
— O buf i nderuar, të lutem, më ndihmo! — iu lut ujku me zë të dridhur. — Shko e thirr dhelprën ose kafshët e tjera të pyllit. Ndoshta mund të më çlirojnë nga kjo rrjetë. Ose fluturo dhe kërko përsëri ndihmën e mjellmës! Ajo është shpëtimtarja ime. Ajo më shpëtoi një herë dhe jam i sigurt se do të më ndihmojë përsëri!
Bufi e vështroi gjatë, me sytë e tij të mëdhenj e seriozë. Në vështrimin e tij nuk kishte as zemërim, as kënaqësi për fatkeqësinë e ujkut. Kishte vetëm trishtimin e atij që sheh një krijesë të përballet me të vërtetën që vetë ka refuzuar ta kuptojë.
— O ujk, — tha ai me qetësi, — a të kujtohet mjellma që të qëndroi pranë kur ishe i sëmurë dhe po jepje shpirt? A të kujtohen netët kur ajo të mbulonte me krahët e saj për të të mbrojtur nga të ftohtit? A të kujtohen ditët kur kërkonte ushqim për ty, ndërsa vetë mbetej e uritur?
Ujku uli sytë, por nuk foli.
Bufi vazhdoi:
— Ajo të dha kohën e saj, forcën e saj dhe gjithë mirësinë që kishte në zemër. Të ndihmoi kur askush tjetër nuk donte të të afrohej. Dhe çfarë bëre ti kur u shërove? U largove pa i thënë asnjë fjalë falënderimi. As nuk u ktheve të shihje atë që kishte sakrifikuar për ty. E harrove sapo nuk pate më nevojë për të.
— E pranoj se kam gabuar, — tha ujku me zë të ulët. — Por tani jam në rrezik. Nuk mund të më lësh të vdes këtu. Të lutem, shko e kërko ndihmë!
— Nuk po të them se duhet të vdesësh, — u përgjigj bufi. — Po të them se duhet të kuptosh çfarë ke humbur. Mjellma të shpëtoi jetën, por nuk mund të të mësonte mirënjohjen. Ajo mund të të jepte ushqim, të të mbronte nga të ftohtit dhe të të ndihmonte të shëroheshe, por nuk mund të mbillte në zemrën tënde një ndjenjë që ti vetë nuk doje ta njihje.
Ujku lëvizi me ankth brenda rrjetës.
— Por unë nuk e dija se do të përfundoja kështu! Nuk e dija se një ditë do të kisha nevojë për të tjerët përsëri!
— Pikërisht ky është gabimi yt, — tha bufi. — Ti mendove se, sapo u bëre i fortë, nuk do të kishe më nevojë për askënd. Harrove se jeta ndryshon si moti mbi pyllin tonë. Sot mund të ecësh krenar mbi dëborë, ndërsa nesër mund të gjendesh i pafuqishëm në një kurth. Forca nuk është e përhershme, por mënyra si sillesh me të tjerët mbetet gjatë në kujtesën e tyre.
Bufi bëri një pauzë, pastaj vazhdoi:
— Kafshët e pyllit e kanë parë si u solle me mjellmën. E kanë kuptuar se ti e vlerëson mirësinë vetëm kur të shërben. Prandaj, sot, askush nuk nxiton të rrezikojë për ty. Jo sepse nuk e kuptojnë vuajtjen tënde, por sepse ti nuk u tregove se di të vlerësosh vuajtjen dhe sakrificën e të tjerëve.
— Atëherë, çfarë duhet të bëj? — pyeti ujku. — A nuk mund të ma japë dikush një mundësi tjetër?
— Mundësia për të ndryshuar fillon brenda teje, — u përgjigj bufi. — Por mos harro se besimi nuk fitohet me fjalë të thëna në çastin e dëshpërimit. Ai ndërtohet me vepra dhe ruhet me mirënjohje. Nuk mund t’i kujtosh të tjerët vetëm kur të duhen dhe t’i harrosh kur je i fortë. Një zemër fisnike nuk e mat mirësinë me përfitimin që merr, por me vlerën e asaj që i është dhënë.
Ujku mbeti i heshtur. Për herë të parë, nuk mendonte vetëm për rrjetën që i shtrëngonte trupin, por edhe për një rrjetë tjetër, të padukshme, që kishte thurur vetë me sjelljen e tij. Ajo e kishte ndarë nga mjellma, nga kafshët e tjera dhe nga mundësia për të gjetur ndihmë në çastin kur kishte më shumë nevojë.
Në kujtesën e tij u kthyen netët e ftohta, ushqimi që mjellma i sillte me përkushtim dhe krahët që e kishin mbrojtur nga era. Atëherë, këto gjeste i ishin dukur të zakonshme, sepse i kishte marrë si diçka që i takonte. Vetëm tani, i kapur dhe i pafuqishëm, kuptoi se asgjë nga ato nuk kishte qenë detyrim për mjellmën. Ajo e kishte ndihmuar sepse zemra e saj dinte të falte mirësi, ndërsa ai ishte larguar sepse zemra e tij nuk dinte ta ruante atë.
— Sikur të mund të kthehesha pas, — tha ujku i dëshpëruar, — do t’i kërkoja falje mjellmës. Do t’i tregoja se e kuptoj sakrificën e saj dhe se nuk e meritoja mirësinë që më dha.
— E kaluara nuk kthehet, — tha bufi, — por mund të bëhet mësim për të ardhmen. Nëse arrin të dalësh nga ky kurth, mos e harro atë që po mëson sot. Kërkoje mjellmën jo vetëm për të të ndihmuar, por edhe për t’i kërkuar falje. Dhe, mbi të gjitha, mëso të jesh mirënjohës edhe atëherë kur nuk ke më nevojë për askënd.
Nga larg u dëgjuan zërat e gjahtarëve që po afroheshin. Ujku u drodh dhe hodhi një vështrim të dëshpëruar drejt bufit, duke shpresuar se ai do të ndërhynte. Por bufi hapi krahët dhe u ngrit në fluturim, duke e lënë ujkun të mendonte për peshën e veprimeve të veta.
Ai nuk u largua sepse dëshironte ta shihte ujkun të vuante, por sepse e dinte se kishte mësime që nuk kuptohen vetëm duke dëgjuar të tjerët. Ndonjëherë, njeriu, ashtu si kafsha, duhet të përballet me pasojat e zgjedhjeve të veta për të kuptuar vlerën e asaj që ka humbur.
Ujku mbeti në kurth, me kokën ulur dhe zemrën të rënduar nga pendimi. Tani e kuptonte se rrjeta e gjahtarëve e kishte zënë trupin, por mosmirënjohja e kishte zënë shpirtin shumë kohë më parë. Kur ishte i sëmurë, mjellma i kishte dhënë shpresë; kur u shërua, ai ia kishte kthyer mirësinë me harresë. Dhe tani, kur kërkonte përsëri ndihmë, zbulonte se besimi i humbur ishte shumë më i vështirë për t’u rikthyer sesa fuqia e trupit.
Mësimi i fabulës
Mirënjohja është pasuria e zemrës që nuk humbet me kalimin e kohës. Ai që harron dorën që e ndihmoi në ditët e vështira, mund të mbetet i vetëm kur fati e vë përsëri në provë. Mos e vlerëso mirësinë vetëm kur ke nevojë për të dhe mos e harro atë që të qëndroi pranë kur të gjithë të tjerët u larguan. Sepse forca mund të të bëjë të ecësh i vetëm, por vetëm mirënjohja dhe mirësia të bëjnë të mos mbetesh vetëm.
Burimi/Facebook
Leave a Reply