Në vitin 1897, një kimist i ri gjerman ishte gati të ndryshonte historinë. Emri i tij ishte Felix Hoffmann dhe punonte për Bayer. Qëllimi i tij ishte i thjeshtë: të gjente një mënyrë më efektive për të lehtësuar dhimbjen. Por ajo që i la botës ishte shumë më tepër.
I nxitur nga një pasion për shkencën që nga fëmijëria, Hoffmann u diplomua në farmaci, mori një doktoraturë në Mynih dhe ishte student i fituesit të ardhshëm të Çmimit Nobel Adolf von Baeyer. Në Bayer, ai iu përkushtua një kufiri të ri të kimisë: modifikimit të molekulave ekzistuese për t’i bërë ato më të dobishme dhe më pak të dëmshme për trupin e njeriut.
Arritja e tij e parë e madhe? Acidi salicilik i vjetër, efektiv por shumë agresiv për stomakun. Më 10 gusht 1897, Hoffmann e transformoi atë në një molekulë më të tolerueshme dhe të fuqishme: acid acetilsalicilik, të cilin Bayer e riemërtoi Aspirinë. Pjesa tjetër është histori: sot, mbi 120 miliardë tableta konsumohen çdo vit.
Por nuk mbaron këtu.
Vetëm 12 ditë më vonë, Hoffmann vendosi të aplikonte të njëjtën teknikë në një substancë tjetër: morfinë. Rezultati ishte diçka edhe më e fuqishme dhe e shpejtë: diacetilmorfina, e lançuar nga Bayer me një emër që premtonte mrekulli: Heroina, për shkak të supozuar të “efektit heroik” kundër dhimbjes.
Përshkruhej për gjithçka: kollë, lindje, plagë lufte, madje edhe për të trajtuar varësinë nga morfina. Por shpejt doli të ishte një makth i maskuar si kurë: shumë problematike, shkatërruese, e aftë të burgosë në vend që të shërojë.
Dy zbulime. I njëjti laborator. I njëjti njeri. Vetëm 12 ditë larg.
Një ilaç që shëron. Një tjetër që konsumon.
Felix Hoffmann jetoi deri në 78 vjeç, larg vëmendjes. Por emri i tij është gdhendur përgjithmonë jo vetëm në historinë e mjekësisë, por edhe në kujtesën kolektive. Historia e tij na kujton se shkenca është e fuqishme. Aq e fuqishme sa mund të shërojë… ose të shkatërrojë.
Çdo kurë sjell me vete një zgjedhje.
Dhe çdo zgjedhje, një çmim…
Solli për faqen Na Ishte Dikur, Fatmir Shqarri…
Burimi/Facebook/Na ishte dikur
Leave a Reply