Vladimir Vuçkoviç, Vladimir Gjorgjeviç (Balkan Insight)
Kur ne vendosëm të publikonim një pjesë të redaktuar në Ballkanin Perëndimor dhe t’ia paraqisnim propozimin Peter Lang Publishing në fillim të vitit 2017, synimi ynë ishte të krijohej një vëllim që do të diskutonte procesin e evropianizimit të rajonit nëpërmjet lenteve të korrupsionit dhe marrëdhënieve rajonale. Ne zgjodhëm për këto dy perspektiva të pranimit në BE, kryesisht për shkak se ishim dhe ende jemi të sigurt se evropianizimi i rajonit ka qenë një dështim dhe se Ballkani Perëndimor jo vetëm që është rrënuar nga korrupsioni sistematik, por edhe se marrëdhëniet rajonale mbetën të brishta. Në këtë drejtim, donim të krijuam një vëllim që do të përfshinte në teorinë e evropianizimit dhe do të zbulonte dobësitë dhe kufizimet e tij në rastin e Ballkanit Perëndimor.
Duke qenë të frymëzuar nga një numër autorësh kritikat e të cilit për procesin e evropianizimit të rajonit ishin të konsiderueshme, ne arritëm të formonim një ekip të të dy akademikëve dhe praktikantëve, ekspertizën e të cilëve për tema të caktuara na lejuan të hartojmë vëllimin. Ne vendosëm të shohim vetëm hapësirën post-jugosllave; libri ynë nuk e diskuton Shqipërinë, e cila megjithatë i përket rajonit në fjalë. Prandaj, jo vetëm kemi për qëllim “të mbushim një boshllëk në këtë fushë” – asnjë volum i tillë nuk ekzistonte në atë kohë, por mbi të gjitha të ofrojë një analizë gjithëpërfshirëse empirike që mund të shërbejë si praktikantët e angazhuar dhe në rajon. Kështu ndodhi Ballkaniizimi i Europianizimit: Lufta kundër Korrupsionit dhe Marrëdhënieve Rajonale në Ballkanin Perëndimor.
Botuar këtë vit në maj, libri diskuton dy çështjet e lartpërmendura kërkimore që paraqesin kritere vendimtare në procesin e pranimit të Ballkanit Perëndimor në BE. Derisa korrupsioni sistematik kërcënon stabilitetin dhe integritetin e institucioneve shtetërore dhe minon besimin e qytetarëve në shërbimet shtetërore dhe aparatin ekzistues, marrëdhëniet e brishta rajonale bien vazhdimisht në preokupimet e ligjërimit nacionalist që politikanët ringjallen herë pas here për t’i shërbyer qëllimeve të përkohshme të politikës së përditshme. Ndërsa liritë mediatike në rajon po pakësohen, elitat politike vendase vazhdojnë të dështojnë të japin ndryshimet e vërteta që do të hapnin rrugën për shtetet e tyre për të arritur anëtarësimin në BE. Vëllimi ynë diskuton në thellësi se pse evropianizimi i Ballkanit Perëndimor ka dështuar deri tani dhe pse rezultatet e tilla të kufizuara të këtij procesi, në lidhje me dy çështjet e hulumtuara, janë arritur.
Duke analizuar situatën në të gjitha republikat post-jugosllave, ne theksojmë paaftësinë dhe mosgatishmërinë e elitave politike për të luftuar me të vërtetë korrupsionin në rajon, shpesh të ndikuar nga lojtarë të ndryshëm vendas të vetos – formale dhe joformale – interesat e të cilëve do të rrezikoheshin ndryshe. Këto “lojtarë të vetos”, që vijnë nga qarqet pranë strukturave politike, duke filluar nga manjatë në rrjetet e krimit të organizuar, deri tek ish zyrtarët e policisë, ushtrisë dhe forcave të sigurisë, pengojnë luftën kundër korrupsionit dhe progresin e saj, siç ka deklaruar Arolda Elbasani, në vërejtjet e vëllimit tonë, në disa raste. Përveç kësaj, në qasjen e saj të kritikuar “stabilitokratike” në rajon, Brukseli ka dëmtuar demokracinë, duke i dhënë prioritet nevojës për të pasur rajonin stabil dhe paqësor.
Dhe ndërsa elitat politike vendase besojnë se BE nuk është me të vërtetë e përkulur në “shtyrjen e butonave të duhur” në luftën kundër korrupsionit, si dhe me shumë aspekte të tjera të tranzicionit demokratik, ndikimi i BE në rajon fatkeqësisht vazhdon të sjellë kryesisht qaje formale, dhe kështu ndryshime strukturore të kufizuara dhe sipërfaqësore. Prandaj, dëshmitë e reformave të brendshme reale janë të pakta, ndërsa elitat politike të brendshme vazhdojnë në teori, por jo në praktikë për të mbështetur procesin e integrimit në BE dhe janë krenarë që mund të shihen si reformistë. Kjo është arsyeja pse vëllimi ynë përfundon, siç athekson Arolda Elbasani, se fuqia transformuese e BE-së në rajon është e paprovuar në teori dhe e zbrazët në praktikë. Në departamentin e marrëdhënieve rajonale u shfaq një pamje disi më e mirë. Këtu, BE ka arritur të bëjë që shtetet e Ballkanit Perëndimor të ndërtojnë marrëdhënie më gjithëpërfshirëse dhe të hapin kanale të bashkëpunimit të ndërsjellë. Pavarësisht nga suksesi i saj në këtë fushë, rajoni mbetet i rrënuar nga çështjet e së kaluarës, megjithatë, si agjenda nacionaliste herë pas here hidhen, duke u mbështetur në të njëjtën retorikë që ndihmoi rajonin të ngjitet në flakë në vitet 1990.
Duket se, edhe në këtë drejtim, BE-ja nuk ka zgjedhur rrugën e duhur të veprimit: ndërsa elitat politike vendase e mbajnë rajonin “të qëndrueshëm”, ata megjithatë arrijnë në logjikën nacionaliste sa herë që e shohin të përshtatshëm, në fund të fundit, sepse ata kanë nevojë për t’u dëshmuar votuesve të tyre se ata janë vërtet patriotikë. Dhe derisa këto kalime në të kaluarën nacionaliste mund të jenë asgjë më shumë se vetëm gabime të përkohshme (të përkryer mishëruara nga marrëdhënia Serbi-Kosovë), ato megjithatë kanë ngritur tensionet në rajon. Duket, pra, e gjallë të besohet (nga ana e BE-së mbi të gjitha) që politikanët vendas jodemokratikë dhe gjithnjë e më autoritarë, agjendat e të cilëve ndikojnë në të kaluarën nacionaliste dhe të ardhmen e supozuar evropiane, mund të japin dhe menaxhojnë me sukses vendet e tyre Anëtarësimit në BE.
Burimi/kohajone.com
Leave a Reply