Gjorgj Fred Villiamsi më 1914 ishte Ministër i Amerikës në Greqi dhe në Mal të Zi dhe vezhgues i Komisionit Nderkombetar në Duerës, komision i cili do të bashkëpunonte më Qeverinë e Princ Vidit .
« SHqiptarët të autorit George Fred. Ëilliams
Libri është botuar në Tiranë, shtypshkronja « Dielli » më 1934 dhe e përkthyer nga Anglishtja prej Shaban Ballës dhe më këtë rast e falenderoj në emer të gjithë lexuesve shqiptar. Ndoshta vonë, por siq thot populli më mirë vonë se hiq.
Shaban Balla shkruën : » E gjeta të vlefshme përkthimin e këtyre rreshtave mbasi këto, përbejnë gjykimin e një të huaj mbi Shqiperinë, i cili e formoi këtë vetgjykim duke qenë vet në kontakët më shqipotarët, duke shiku më syet e vet çdo gjë qe ka shkrue », …
Libri ka 27 faqe, formati A-4 e ndar në pesë kapituj :
1.Toka dhe banorët, faqe 4.
2. Ngatrresat e fuqive të mëdha, faqe 9,
3. Rënja e Qeverisë së Vidit, faqe 13,
4. Përpjekjët për liri, faqe 18 , dhe
5. Çfarë mund të bejnë Shtetët e Bashkuara të Amerikës, faqe 22.
Kur njeriu e lexon këtë libër ska se si mos të rrenqethet nga levizjët dhe çasjet e gabuara , të pa drejta e kancellarive evropiane. Kujtoj fjalët e tija :
« Djali jem, ti nuk e dijnë se më sa pak mëshirë qeverisët bota » Ai i drejtohët djalit të vet , fatit të Shqiperisë, popullit shqipatar, vujtjët e tija dhe përspektiva ez zymt në duert e kancellarive evropiane.
Diplomati, shkrimtari George Fred. Villiams ishte bindur krejtsisht qe veprat e fuqive të mëdha më marraveshjën e Londrës nuk patën për qellim ta bejnë këtë shtet të lirë, por të gjejnë shkaqe se si më e shtypur më tepër, e duke patur në dorë këtë dhe tjera fakte ky vendosi më lënë këtë skenë mëkatesh, por njëhere me ngritur përdën e më paraqitur komedinë tragjike dhe shpirtin e zi të diplomacisë evropiane duke i dhenë gjëja rastin në Mbledhjën e Londrëse a janë të zotët apo jo, për sa deshirojnë shqiptarët. Dhe dasht e pa dasht duhët të kthehemi prapa sepse në një menyrë apo tjetrën dhe të kujtojmë se çfar bëri presidenti Athisari, kur pakicën e ngriti mbi shumicën dhe sanksionoj më pakon e famshme, ndrrimët kushtetuese më dy të tretat e pakicës serbe të barabarta më dy të tretat e gjithmbarshme, duke lënë anesh edhe pakicat tjera. Bëri ky një segrakacion , një pa drejtsi të këtij lloj të pa shembullt në botë edhe në ditët e sotshme ! Pakicën serbe qe kishte berë gjenocid ndaj kojshive të vet e bëri faktor duke e faktorizue qe të shantazhon shumicën derrmuese të shtetit të Kosovës sa herë të dojë. A ka kun shtet në botë qe mund të zhvillohët dhe të prosperoj më këto sanksione lixhore ? Ky është rrezultat i mos formimit të ushtrisë së Republikës së Kosovës. A ka shtët kund në botë qe nuk e ka ushtrinë e vet ! Pra ky i deleguar nga Evropa benë qe po i jepin mundesinë shqiptarëve a janë të zotët më krijue dhe mbajtë mbajtë shtët. Fatkeqesisht historia po përseritët. Andaj më të drejt Saimir Lolja në parathenjën e vet thot : »Libri pohon thenjën popullore se të huajt, akoma më shumë armiqët, kur gjejnë shesh bejnë përshesh ».Tiranë, 19 Tetor 2004.
Në Kapitullin Toka dhe banorët autori nisët nga thenjet e Bajronit tek « Udhtimi i Çajldit Heroldit », ndersa une due të kujtoj se këto ditë fjalët e një akademiku sllav qe e kishte vizitue për herë të prë Shqiperinë, përkatesisht Valbonën. I mahnitur Ai ne mes tjerash kishte thenë : »Grekët genjën se Olimpi është shtepia e Zotit ! Tani shof se shtepia e Zotnve në këtë botë qenka Valbona më rrethinë ». ndersa Autori dr.Vasfi Samim Visoka, (1938-1943), ish pedagog në Institutin e Lartë të bujqësisë, sot Fakulteti I Bujqësisë në Tiranë, profesor, shkencëtar publicist, përkthyes. Njohës i gjuhëve: shqip, italisht, gjermane, turke dhe frënge . Ka shkrua shumë analiza studime, libra në të gjitha këto gjuhë qe u përmendën më lartë : 15 broshura e libra për veterinën . ”Lufta e gjakut është e përkohshëm kurse lufta e tokës është e përhershme. Prandaj nder tokat, arat duhet të lidhemi jo vetëm më fis e racë, por më tepër më dituri, shkencë e libër”. Për të kulmue më thenjën:” “Ne shqiptarët nuk jemi shovenista dhe e dimë fare mirë se kjo nuk na përshtatët aspak. Ky vetmohim nuk rrjedhë nga vogëlsia e tokës dhe e popullsisë sonë por rrjedh nga madhështia shpirtërore e çenjës tonë kombëtare e historike”.Te përmendim se ky popull sot ka në gjirin e vet heroj kombetar e nderkombetar,Nobelista, shkenctar në njivel bote dhe tani se shpejti edhe shenjetorën Nena Tereze alias Gonxhe Bojaxhi alias Anjeza Bojaxhiu.Dhe ironia më e madhe sot është se jemi i vetmi popull qe nuk kemi të drejt udhetimi ne Evropë e cila pa ne nuk do ishte kjo qe është.I vetmi popull i Kosovës ne geto.
Ndersa sa i përkët kapitullit “Orixhina e shqiptarëve” ai konstaton se “Shqiptarët sot janë mbi tokën e të parëve dhe flasin gjuhën e stergjysherve të tyre” Duke pasë parasyesh popullin e Republikës së Kosovës. Ai e shtjellon gjendjën faktike të atëhershme se: “Një traxhedi për tej parafytyrimit të traxhedistit ishte qe një rracë e vjetër dhe e fortë erdhi në një gjendje kaq të keqe dhe mizore gjë e cila shikohët si skandal i qytetrimit Europian”. Më tutje thuhët seshqiptarët nuk janë turq sikurse mendojnë shumë popuj të botës.Perpara kanë qenë thot të gjithë të krishterë. Historia e Shqiperisë është një shenim i gjatë shekeljesh , plaqkitjës dhe gjakderdhjës.Ky popull është shembull unkat i të jetuarit , të mbajtjës së moralit dhe meritave të trashiguara, per fisnikri, duke mos i humbur as një here shpresat. Dhe mu per keto karakteristika ky popull meriton të gradohët më një listë të gjatë vyrtytesh të pasterta dhe shembullore si as një popull tjeter në rruzullin botror.Dhe thuhët se në as një vend tjeter në botë nuk është ma e sigurt grueja nga fyrjët se sa në Shqiperi. Ai qe vret një grue bie nga vlefta dhe humb emrin dhe famën.Barjoni e qmon në këtë menyrë besnikrinë e shqiptarëve.Aq shumë e adhurontepopullin shqiptar sa qe Shelli e thrriste ALBI. Albi kishte nofkën Bajroni !
Viliemsi konstaton: Pra shqiptarët janë shumë zemer mirë për njeri tjetrin, ndihmojnë shoqi shoqin, në rast rreziku apo nevoje, kanë rrespekt për eprorët e tyre dhe mbajnë besën më drejtsi e më ndergjegjeje të pastër.
Epo ku jemi sot? A i kemi ruajt këto karakteristika:
– A jemi zemer mirë për njeri tjetrin,
-A e ndihmojmë shoqi shoqin?
-A i rrespektojmë sot eprorët tanë?
-A po e mbajmë besën më ndergjegjeje të pastër?
Fatkeqesisht përgjegjeja do ishte e pa deshirueshme, skandaloze: Shokët bëhën armiq, për shkaqe gjelozie dhe mos besimi. Për interese meskine, bëhën si të ishin ujq: Ajo thenja famoze e Hopsit: “Njeriu ndaj njerut është ujk”. Po kush na bëri të jemi ujq ndaj njeri tjetrit, përveq gjelozis interesit material dhe zveshjës nga këto karakteristika qe u përmendën më lartë më të cilat jemi mburr dhe e kemi ruajt identitein kombetare historikisht.
Halit Xhemë ELSHANI
Burimi – Sterkala grup
Leave a Reply