🔻 “RAPPORTI TRA L’EPIRO E IL REGNO DELLE DUE SICILIE” – MEMORIE del dott. Giovanni Schirò , i vitit 1834 publikuar në Palermo
️Kam zgjedhur këtë pjesë ku arbëreshi dhe autori i famshëm Skirò flet për Mirditorët, për karakteristikat si dhe shpërnguljet e tyre në Itali pas rënies së Shqipërisë nën perandorinë Turke.
》Pas kësaj fitoreje, Gjergj Skënderbeu, pasi kishte kaluar tashmë një vit të tërë në Napoli, u kthye në Shqipëri. Me mbarimin e armëpushimit, lufta u rikthye më fuqishëm dhe më e hidhur.
Mirditasit, të udhëhequr nga Skënderbeu, gjithmonë i bënë një rezistencë të fuqishme trupave të shumta të Mehmetit II; dhe me mrekullitë e trimërisë së tyre, ata ishin bërë tashmë tmerri i turqve dhe mrekullia e botës.
Por me vdekjen e këtij kampioni të shquar, gjithë lavdia dhe pasuria e Mirditasve u zhdukën. Mehmeti II, i cili e dinte mirë se fitoret e shqiptarëve nuk buronin më shumë se aq nga forca e tyre e brendshme, se sa nga talenti ushtarak i princit të tyre; sapo ai shua, Sulltani nuk dyshoi më se mund ta pushtonte me sukses Mbretërinë e Shqipërisë. Ai dërgoi atje vazhdimisht ushtri të fuqishme, por Mirditorët mbetën po ata burra — po ata ushtarë — si në kohën e Skënderbeut. Gjenialiteti i atij heroi të pavdekshëm vazhdonte t’i udhëhiqte radhët shqiptare përmes taktikave të reja ushtarake që u kishte mësuar gjeneralëve të tij dhe guximit që kishte mbjellë në zemrat e luftëtarëve të tij. Duke parë se trupat e tij po zmbrapseshin me aq vrull, Mehmeti II vendosi ta ndërmerrte vetë pushtimin e Shqipërisë dhe nxitoi të rrethonte Krujën. Megjithatë, ky pushtues krenar e i fuqishëm u detyrua, për turpin e tij, ta hiqte rrethimin; as ushtria e tij e madhe dhe e kalitur në beteja nuk mundi ta merrte qytetin. Nderi i pushtimit të kryeqytetit shqiptar i takoi një sanxhak-beu të thjeshtë me emrin Matet, i cili e nisi rrethimin me vetëm dhjetë mijë burra. Pas një rrethimi rraskapitës trembëdhjetëmujor — dhe pasi kishte mundur e kapur rob Francesco Contadino-n (*Provveditore*-n e Dalmacisë) dhe Lekë Dukagjinin, të cilët kishin nxituar për t’u ardhur në ndihmë të rrethuarve — ai më në fund e mori qytetin, i cili kishte arritur t’i bënte ballë me aq forcë ushtrisë dërrmuese osmane gjatë njëmbëdhjetë viteve pas vdekjes së Skënderbeut.
Toka fatkeqe e Mirditorëve u bë menjëherë skenë e hakmarrjes së egër të një armiku të tërbuar e grabitqar, si dhe e një mjerimi të tmerrshëm. Shtëpitë e tyre u dogjën, pasuritë iu plaçkitën, burrat më të guximshëm u kaluan në tehun e shpatës (u vranë) dhe gratë më të bukura u rrëmbyen — dhe ajo që e shtoi edhe më shumë tmerrin e kësaj skene të llahtarshme, të tradhtuar dhe të keqtrajtuar nga vetë bashkatdhetarët e tyre nga Shqipëria e Epërme, gegët të kthyer në muhametanë, pra në armiqtë e tyre të pamëshirshëm. Mirditorët u dukën në një moment kaq të tmerrshëm, shumë dyshues për vetë ekzistencën e tyre; ashtu siç dikur, në kohërat më të lashta, të parët e tyre të tmerruar nga tronditjet e tërmeteve dhe nga përmbytja e tokave të tyre, kishin mbetur të shastisur përballë shkatërrimit të fundit.
Pas vdekjes së famshmit Skënderbe, Gjon Kastrioti, biri i atij heroi, ishte shpërngulur tashmë në Napoli, në qytetet që Ferdinandi ia kishte dhënë të atit si trashëgimi të përhershme për familjen e tij.
Dhe pas rënies së Krujës, mbasi nuk i kishte mbetur më asnjë tokë në Shqipëri, e cila tashmë ishte tërësisht e pushtuar nga Turqit, ai vendosi në ato krahina të Puglias fatin e ardhshëm të vetes dhe të pasardhësve të tij. Ndër ate Mirditorë, të cilët i kishin shërbyer princit të tyre dhe mbretit të Sicilisë në Abruzzo, në ditën e famshme të Lucerës, dhe që kishin qenë vetë dëshmitarë të miqësisë së përzemërt me të cilën Ferdinandi i kishte trajtuar ata vetë dhe kryetarin e tyre të pavdekshëm Gjergj Skënderbeun, u kishin lënë në kujtesë të bashkatdhetarëve të tyre tregimin për interesimin që ky mbret tregonte për lavdinë e princit të tyre. Të vendosur për të mos ulur kurrë kokën nën zgjedhën e shtypësve të tyre, ata filluan të hedhin shikimet përtej Adriatikut. Disa nga princat e tyre u shpërndanë nëpër Romë e Venedik; por pjesa më e madhe prej atyre që ishin më të lidhur me dashuri me familjen e Skënderbeut, dhe që ishin më të afërt me të në lidhje farefisnore, nuk ngurruan më të kalonin Adriatikun dhe të vinin në Puglia. Atje gjetën një strehë të sigurt dhe një pritje bujare nga mikpritja e Ferdinandit I të Aragonës .
Ky mbret, vërtet fisnik dhe besnik ndaj Shqiptarëve, nuk hezitoi ti shtrinte dorën e tij bamirëse këtyre fatkeqëve, të cilët, pak vite më parë, duke luftuar për të, kishin qenë me trimërinë e tyre të mrekullueshme çlirimtarët e tij; dhe Mirditorët, të detyruar të ndërronin zotëri, nuk mund ta dëshmonin më mirë përkushtimin e tyre ndaj kujtimit të pavdekshëm të princit të tyre, veçse duke ndjekur shembullin e birit dhe trashëgimtarit të tij: duke iu ofruar si nënshtetas atij aleati, të cilit Skënderbeu, sa qe gjallë i kishte qenë çlirimtar dhe at. Prandaj ndodhi që së shpejti tokat e Japigisë së lashtë u populluan me Shqiptarë-Mirditor, të cilët, duke bërë herë pas here emigrime nga Shqipëria, themeluan pesëdhjetë e nëntë fshatra në mbretërinë e Napolit, dhe pesë në Sicili.
Mbretërit e Sicilisë u treguan shumë të kujdesshëm për të promovuar shpërnguljet e Shqiptarëve Mirditor në shtetet e tyre. Ndoshta këta do të kishin kaluar pothuajse të gjithë në mbretëri; dhe ashtu siç dikur Kalabritë kishin marrë emrin Magna-Grecia për shkak të Grekëve që i kishin bërë ato të kultivuara, fisnike, të populluara dhe të pasura; kështu edhe në ditët tona, duke ripërtërirë ngjarjet e lashta, Japigia këtej Adriatikut do të kishte rilindur me emrin e lashtë, duke bashkuar në gjirin e saj edhe banorët e Japurisë apo Japigisë përtej gjirit. Por zëvendës-mbretërit, si dhe baronë të tjerë nën varësinë e të cilëve ranë këto mbretëri, nuk patën asnjë kujdes për të përmbushur besnikërisht vullnetin e sovranëve të tyre. Ne po lëmë tani mënjanë hulumtimin e shkaqeve që i nxitën fillimisht dhe që më pas i penguan këto shpërngulje: ato do të jenë tema e pestë e këtyre Kujtimeve të mia, në të cilën do të vazhdoj duke endur historinë e Kolonive tona.
Burimi/Facebook/Ancient History of Albanians – E Kaluara dhe e Ardhmja Jonë ·
Leave a Reply