Ernest Koliqi mbetet një ndër figurat më të rëndësishme të letërsisë dhe kulturës shqiptare të shekullit XX. Shkrimtar, studiues, pedagog universitar dhe politikan, ai la gjurmë të thella jo vetëm në fushën e letrave, por edhe në arsimin kombëtar, veçanërisht në Kosovë.
I lindur në Shkodër, Koliqi u përfshi herët në lëvizjet kulturore dhe patriotike të kohës. Bashkëpunoi me figura të njohura si Luigj Gurakuqi, Avni Rustemi dhe Mustafa Kruja, ndërsa më vonë u detyrua të kalojë periudha mërgimi në Jugosllavi dhe Itali. Në vitet 1930 u formua si studiues i mirëfilltë i albanologjisë në Universitetin e Padovës, ku doktoroi me tezën “Epica popolare albanese”, një punim që u vlerësua nga albanologë të njohur evropianë.
Në vitin 1939, gjatë periudhës së pushtimit italian, Koliqi u emërua ministër i Arsimit. Pavarësisht kontekstit politik të kohës, ai shfrytëzoi postin për të ndërmarrë një nga nismat më të rëndësishme arsimore në historinë shqiptare. Në vitin 1941, me iniciativën e tij, mbi 200 mësues normalistë u dërguan në Kosovë për të hapur shkolla shqipe në trojet e pushtuara. Ky veprim konsiderohet një hap vendimtar për përhapjen e arsimit në gjuhën shqipe në Kosovën e asaj kohe.
Gjatë drejtimit të tij në Ministrinë e Arsimit u botuan tekste shkollore dhe libra në një masë më të madhe se në shumë vite më parë. U vijua botimi i serisë “Visaret e Kombit”, u organizua Kongresi i Studimeve Shqiptare në vitin 1940 dhe u themelua Instituti i Studimeve Shqiptare, pararendës i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Ai drejtoi edhe revistën “Shkëndija”, e cila u bë tribunë e mendimit kulturor shqiptar.
Pas vitit 1943 u rikthye në Itali, ku vazhdoi punën si profesor në Universitetin e Romës dhe më vonë si drejtues i Institutit të Studimeve Shqiptare. Në mërgim themeloi dhe drejtoi për 18 vjet revistën “Shêjzat”, një nga organet më të rëndësishme kulturore të diasporës shqiptare, duke mbështetur shkrimtarë dhe studiues nga Shqipëria dhe Kosova.
Si shkrimtar, Koliqi shquhet për veprat “Hija e Maleve”, “Tregtar flamujsh”, “Pasqyrat e Narçizit” dhe romanin “Shija e bukës së mbrûme”. Ai botoi gjithashtu antologji, studime krahasuese dhe përkthime, duke kontribuar në njohjen e letërsisë shqiptare në Evropë.
Ernest Koliqi vdiq në Romë më 15 janar 1975. Për dekada me radhë figura e tij u la në hije në Shqipërinë komuniste, ndërsa në mërgim ai u nderua si një nga mendjet më të ndritura të kulturës shqiptare.
Trashëgimia e tij mbetet e lidhur fort me arsimin kombëtar dhe me aktin historik të hapjes së shkollave shqipe në Kosovë, një kontribut që e vendos ndër atdhetarët më të përmendur të shekullit të kaluar.
Burimi/Facebook/ABC News Kosova
Leave a Reply