Kujtim Cekani – Nëse drejtësia do të kishte emrin Frank Caprio, ajo nuk do ta kishte dënuar Elvis Shkëmbin përjetë.

Sepse drejtësia e vërtetë nuk është hakmarrje, por kuptim.Ajo di të dallojë kur një njeri nuk vret nga ligësia, por nga dëshpërimi i grumbulluar prej padrejtësisë. Për më shumë se tridhjetë vite, Elvis Shkëmbi ka jetuar nën një dhunë të padukshme, dhunën psikologjike të shtetit, që ia mohoi pronën, dinjitetin dhe shpresën.
Gjyqtari Caprio do të kishte parë përtej veprës, jo vetëm veprën.Do të kishte pyetur edhe publikisht madje: “Çfarë e çoi këtë njeri deri këtu? Kush është fajtori i parë?” Dhe përgjigjja do të kishte qenë e qartë: një sistem që e shtyu njeriun drejt greminës.
Drejtësia që ndëshkon pa kuptuar është mizori; drejtësia që fal pa reflektuar është dobësi;por drejtësia që kupton dhe rikthen dinjitetin — ajo është njerëzore.
“Drejtësia nuk është një makineri që llogarit ftohtë fajin, por një zemër që peshon rrethanat.
Ligji pa mëshirë nuk është ligj, është dhunë e legalizuar.” Një shtet që për dekada nuk i jep qytetarit të vet të drejtën mbi pronën, e përndjek me burokraci, e lodh me procese, e poshtëron me indiferencë — ai shtet bëhet bashkëfajtor në shpërthimin e dhunës që pason.
Ligji shqiptar dhe ai ndërkombëtar e njohin dhunën psikologjike sistematike si një formë abuzimi që mund të dëmtojë rëndë gjendjen mendore të individit. Kur një njeri, i lodhur nga padrejtësia, reagon në një çast humbjeje të arsyes, nuk është vetëm ai përgjegjës — është gjithë sistemi që e çoi në atë pikë.
Në bazë të parimeve të drejtësisë natyrore, dënimi duhet të synojë kuptimin dhe rehabilitimin, jo shkatërrimin.Kur motivi i një vepre lind nga dëshpërimi dhe jo nga ligësia, atëherë dënimi i përjetshëm është i padrejtë, sepse nuk i shërben as drejtësisë, as shoqërisë.
Frank Caprio do të kishte thënë:
“Nëse një shtet e detyron një njeri të bëjë një akt të pashpresë, atëherë shteti duhet të gjykohet bashkë me të.”
Gjyqtari Kaprio do të kishte kërkuar:
një ekspertizë të plotë psikiatrike, që të vërtetonte ndikimin e dhunës institucionale në gjendjen mendore të Elvis Shkëmbit;
një rishikim të provave për rrethanat lehtësuese, sipas nenit për “gjendje të tronditjes së fortë psikike”; dhe mbi të gjitha, një reflektim kombëtar mbi mënyrën se si sistemi gjyqësor ka trajtuar pronarët shqiptarë për 30 vjet me rradhë.
Në fund, ai do të kishte dhënë një vendim që nuk kërkon hakmarrje, por drejtësi:
“Ky vendim nuk është për të dënuar një njeri, por për të zgjuar një komb që ka harruar se padrejtësia, kur zgjat, lind tragjedi.”

Burimi/Facebook