“Kur Mbreti Otto i Greqisë erdhi në Greqi në vitin 1830, mezi dëgjoi dikë të fliste greqisht, kështu që pyeti: ‘Ku janë grekët në Athinë?’
Oborri i tij shikuan njëri-tjetrin dhe u përgjigjën: ‘Nuk ka grekë, por mos u shqetësoni sepse kjo popullsi shqiptare do t’i jetë gjithmonë besnike monarkisë suaj.’”
Ky citim, i vendosur në një kontekst historik real, përforcon disa të vërteta shpesh të heshtura të historisë zyrtare: kur Otto zbarkoi në Greqi (zyrtarisht më 1832), vendi ishte rrënuar nga lufta për pavarësi (1821–1829), dhe qyteti i Athinës, ende i pazhvilluar dhe në masë të madhe i pabanuar, ishte i banuar kryesisht nga popullsi arvanitase, pra shqiptarë ortodoksë të vendosur në Greqi që nga Mesjeta.
Gjuha greke nuk ishte ende dominuese në qytete si Athina, ndërkohë që elementi shqiptar jo vetëm që kishte një prani gjuhësore dhe kulturore të theksuar, por përbënte edhe forcën kryesore luftarake që mbështeti formimin e shtetit grek modern. Këto të dhëna, megjithëse shpesh anashkalohen nga narrativat kombëtare, janë të konfirmuara edhe nga burime të tjera historike dhe dokumentare.
Papantoniou, me stilin e tij karakteristik kritik dhe të mprehtë, e vendos këtë realitet në qendër të ironisë së tij historike, duke shfaqur një përplasje midis pritshmërive “evropiane” të mbretit bavarez dhe realitetit shumëetnik dhe gjuhësor të Greqisë së sapoformuar. Më tej, deklarata për “besnikërinë e popullsisë shqiptare” ndaj monarkisë është një aludim i qartë për rolin e arvanitasve në ruajtjen e stabilitetit të brendshëm dhe për kontributin e tyre në themelimin e shtetit.
Ky vështrim na kujton se ndërtimi i identiteteve kombëtare nuk është një proces i thjeshtë dhe linear, por shpesh një përzgjedhje e kujdesshme e kujtesës kolektive dhe fshirje e elementeve që nuk i përshtaten narrativës zyrtare. Vepra të tilla si ajo e Papantoniou ofrojnë një mundësi të rrallë për të lexuar midis rreshtave të historisë, dhe për të rigjetur gjurmët e bashkësive që kanë ndikuar ndjeshëm në të, por që shpesh kanë mbetur në hije.
Vepra “Mbreti Otto” e Zaharias Papantoniou, botuar më 1934 nga Shtëpia Botuese Dimitrakou në Athinë, përfaqëson një prej përpjekjeve më të veçanta për të përshkruar me ironi, por edhe me vështrim kritik, fillimet e shtetit grek modern nën sundimin e Mbretit Otto të Bavarisë. Ndër shumë episode që hedhin dritë mbi aspektet politike dhe sociale të asaj kohe, një fragment i shkurtër, por jashtëzakonisht domethënës, shërben si pikënisje për të reflektuar mbi strukturën etnike dhe gjuhësore të Athinës në fillim të shekullit XIX:
Fusnota
1.Zaharias Papantoniou, Mbreti Otto, Shtëpia Botuese Dimitrakou, Athinë, 1934, f.
Shih Aravantinos, Chronographia tou Vasileiou tis Ipeirou, Janinë, 1856; gjithashtu: John Petropoulos, Politics and Statecraft in the Kingdom of Greece, Princeton University Press, 1968.
Fitchett, J.E.S., The Greeks and the Idea of Nationalism, Cambridge, 1979; edhe: Nicholas Doumanis, Before the Nation: Muslim-Christian Coexistence and Its Destruction in Late-Ottoman Anatolia, Oxford University Press, 2013.
Burimi/Facebook
Leave a Reply