Ka qytete që i shkruan historia dhe ka qytete që për të mos u harruar, kanë nevojë për njerëz që ta ruajnë historinë në fjalë. Kukësi ka pasur fatin të ketë një të tillë, profesor Petrit Palushin. Në të nuk gjen vetëm shkrimtarin, publicistin, studiuesin apo mësuesin e brezave, por njeriun që e ka kthyer dijen në mision dhe vendlindjen në përgjegjësi. Në një qytet të rrethuar nga malet, ai ka ndërtuar një horizont që nuk mbyllet te kufijtë e tij. Përmes librave, studimeve, gazetarisë dhe veprimtarisë së tij kulturore, prof Palushi, ka bërë që Kukësi të mos jetë thjesht një vend ku shkruhet letërsi, por një vend ku dija shqiptare ndalet, takohet dhe bashkëbisedon. Prandaj emri i tij është i lidhur jo vetëm me historinë e letrave të Kukësit, por edhe me atë të një qyteti që ka ditur të mbajë gjallë një traditë të vyer të mendimit dhe kulturës.
Në faqet e Petrit Palushit Kukësi nuk është dekor. Është personazh, dëshmitar dhe kujtesë. Ai ka kërkuar në historinë e Lumës, në rrëfimet e njerëzve, në jetët e figurave të harruara dhe në plagët e një kohe të trazuar, duke nxjerrë në dritë atë që rrezikonte të mbulohej nga harresa. Por madhështia e tij nuk qëndron vetëm te ajo që ka shkruar. Qëndron edhe te ajo që ka afruar. Në Kukës, prof. Petrit Palushi është bërë pikëtakim i njerëzve të dijes, i shkrimtarëve dhe intelektualëve të mëdhenj shqiptarë. Edhe figura të përmasave të Ismail Kadaresë e shumë emra të rëndësishëm të kulturës shqiptare kanë gjetur në këtë qytet një derë të hapur, një bashkëbisedues, një mik të letrave dhe një njeri që e njihte vlerën e dijes. Kjo e bën figurën e prof. Palushit më të madhe se një biografi personale, e bën atë pjesë të një historie kulturore që lidh Kukësin me gjithë hapësirën shqiptare. Sepse një intelektual i madh nuk matet vetëm me numrin e librave që shkruan, por edhe me njerëzit e mëdhenj që afron, me brezat që frymëzon dhe me kulturën që lë pas.
Profesor Petrit Palushi, është nga ata njerëz që nuk e kanë kërkuar domosdoshmërisht qendrën për të qenë në qendër. Ai e ka sjellë qendrën në Kukës. Në bibliotekë, në klubet letrare, në takimet me shkrimtarë e studiues, në gazetari e në jetën kulturore të qytetit, ka qenë për dekada një nga ata njerëz që e mbajnë ndezur dritën e dijes edhe atëherë kur rrethanat e bëjnë më të lehtë heshtjen. Veçanërisht në vitin 1999, kur Kukësi u shndërrua në një nga skenat më të mëdha të dramës dhe humanizmit shqiptar, ai kuptoi se po shkruhej një faqe që nuk duhej t’i lihej harresës. “Kukësi në 79 ditë” mbetet një dëshmi e fuqishme e asaj kohe, kur qyteti i vogël mes maleve u bë një nga adresat më të mëdha të solidaritetit shqiptar. Kështu, shkrimtari u bë dëshmitar, dëshmitari u bë kujtesë dhe kujtesa u kthye në pasuri për brezat.
Ndoshta një ditë, kur brezat e rinj të kërkojnë të kuptojnë se çfarë ishte Kukësi në kohën tonë, do të gjejnë veten tek vepra e prof. Petrit Palushit. Do të gjejnë një profesor që e respektoi dijen, një shkrimtar që i dha zë kujtesës, një publicist që nuk iu nda realitetit dhe një intelektual që e kuptoi se qytetet nuk jetojnë vetëm nga ndërtesat, por nga njerëzit që u japin shpirt. Në këtë kuptim, prof.Petrit Palushi është më shumë se një emër i rëndësishëm i kulturës kuksiane. Ai është një urë mes së shkuarës dhe së ardhmes, mes Kukësit dhe botës shqiptare të dijes, mes kujtesës dhe librit. Dhe nëse historia e një vendi është edhe historia e njerëzve që kanë ditur ta ruajnë atë, atëherë Kukësi ka arsye të ndihet krenar për prof.Petrit Palushin. Sepse ai nuk e ka parë Kukësin nga larg dhe nuk e ka përdorur si një kujtim, e ka jetuar, e ka studiuar, e ka shkruar dhe mbi të gjitha, e ka bërë një pikëtakim të dijes shqiptare. Në një kohë kur shumë gjëra harrohen shpejt, kjo është një vepër që meriton respektin e qytetit dhe të gjithë atyre që e duan dijen, kulturën dhe fjalën shqipe.
Burimi/Facebook
Leave a Reply