Në fondin e çmuar fotografik të faqeve që ruajnë kujtesën tonë vizuale, si “Na ishte dikur”, është publikuar një fotografi e rrallë dhe emocionuese e një grua me një qëndrim krenar, veshur me kostumin tradicional të një nuseje qytetare shkodrane.
Sipas etnografit të njohur, Tom Gjokhilaj, kjo veshje përfaqëson me besnikëri elegancën e gruas shkodrane të dikurshme, por me një ndërthurje të theksuar të elementeve karakteristike të Zadrimës. Motivet e qëndisura, pëlhurat e punuara me dorë dhe mënyra e mbështjelljes së kokës zbulojnë një dialog mes dy kulturave të afërta, ku qyteti përthith dhe nderon trashëgiminë fshatare të përpunuar me finesë.
Gruaja që shfaqet në këtë imazh të mrekullueshëm është Donika Franja, një emër i njohur për artdashësit shqiptarë, veçanërisht për ata që e kanë ndjekur teatrin “Migjeni” të Shkodrës gjatë viteve të arta të skenës, në vitet ’70 dhe ’80. E lindur në Korçë më 7 dhjetor 1944, por e martuar dhe e formuar artistikisht në Shkodër, Donika Franja përfaqëson një ndërthurje të rrallë të hijeshisë karakteristike të gruas lindore dhe temperamentit të fortë verior.
Me një zë kumbues dhe një prani skenike të spikatur, ajo u bë pjesë e pandashme e trupës së Teatrit “Migjeni”, ku ndriçoi me rolet e saj autentike dhe të ngarkuara emocionalisht. Ndër interpretimet më të paharrueshme ishte ai i Tanushës, vajza e mbretit blu, në dramën “Gjaku i Arbrit” të Fadil Krajës, një rol që kërkonte ndjeshmëri të thellë, kapriço dhe pasion. Por ajo gjithashtu shkëlqeu në produksione të tjera si “Fisheku në pajë” (1973), “Shpartallimi” (1974), “Drenusha e Drenicës” (1978), “Të gjithë të qeshur” (1984) dhe “Shtëpia e Bernarda Albës” (1986), duke qenë shpesh përkrah emrave të mëdhenj si Lec Bushati, Tinka Kurti, Serafin Fanko dhe Viktor Bruceti.
Edhe pse shpesh në role jo protagoniste, Donika Franja rrëmbeu zemrat e publikut përmes përkushtimit të saj të heshtur, përmes një interpretimi që nuk kërkonte lavdi, por i jepte shpirt shfaqjes.
Pas mesit të viteve ’80, ajo u tërhoq gradualisht nga skena aktive, por vazhdoi të qëndrojë në kujtesën e publikut si një ikonë e ndershme dhe e dashur e skenës shkodrane. Në retrospektiva dhe përvjetorë, emri i saj risillet me nderim, si një nga ato figura që, edhe kur nuk flasin, e lënë zërin të jehonë nëpër kujtime.
Fotografia ku ajo shfaqet në petkun e një nuseje shkodrane, të punuar me mjeshtëri dhe simbolikë, nuk është vetëm një dëshmi e bukurisë së gruas shqiptare, por edhe një portret i artit dhe dinjitetit të saj. Është një kujtesë e përbashkët për kohët kur arti dhe tradita shkonin dorë për dore, dhe kur aktoret si Donika Franja përfaqësonin më shumë sesa role, ishin zëra, shpirtra dhe modele frymëzimi.
Albert Vataj
Burimi/Facebook
Leave a Reply