Në vitin 1951, në fshatin malor të Polis-it në Librazhd, regjimi komunist arrestoi një burrë të nderuar, Ali Mehmet Cekanin, kryetar i Ballit Kombëtar për zonën. I akuzuar se kishte strehuar dhe ndihmuar dy figura të rezistencës antikomuniste – Alush Lleshanakun dhe Rexhep Kasën – ai u shpall “armik i popullit”.
Dosja nr. 309, e përpiluar nga Gjykata Ushtarake e Korçës më 17 nëntor 1951, përmban një numër të tmerrshëm: 514 dëshmitarë – njerëz të mbledhur nga Sigurimi për të ndërtuar një akuzë false dhe për të justifikuar eliminimin e tij.
Aliu nuk pranoi të denonconte askënd, nuk u përkul, nuk u shit. E transferuan në burgun e Tiranës, ku vuajtja u bë mënyrë vdekjeje. Pa ujë, pa ushqim, pa asnjë të drejtë. Atje vdiq. Pa gjyq të drejtë, pa varr, pa lutje.
Por emri i tij jeton si simbol i rezistencës, i besës dhe i nderit të tradhtuar nga një regjim që ndëshkoi fisnikërinë si krim.
⸻
✍️ 2. Poezi: “514 Spiunë”
Në dosje flenë emra me qindra,
si gjarpërinj që psherëtijnë,
gjyshi im në mes të baltës,
ballist, por s’kish frikë nga hija.
Një fshat u mbush me gojë të blera,
514 u bënë zë,
kundër një burri që s’uli kokën,
as kur u thirr për në burg të tretë.
S’tregoi për Alushin, as për Rexhepin,
jo, nuk i nxori dot prej shpirtit,
ua dha një thes me bukë e shpresë,
por nuk ua dha të shiturit.
E çuan në Tiranë pa dritë,
pa ujë, pa zë, pa mbrojtje,
por fjala e tij s’u tha dot:
“Liri, nuk ka çmim për të!”
Në dosje mbeti një fletë e verdhë,
por zemra ime s’e harron:
gjyshi im, mbi varr të panjohur,
qëndron si mal që s’e lëron.
⸻
📝 3. “Kujtimet që nuk i dogji Dosja”
Në një vend ku drejtësia u vra në emër të partisë, historia e gjyshit tim, Ali Mehmet Cekani, është më shumë se një dosje. Është një plagë e hapur. Në vitin 1951, 514 njerëz – një armatë e turpshme e sistemit – u bënë dëshmitarë të sajuar kundër tij. Ndoshta ishin të detyruar. Ndoshta kishin frikë. Por ishin aty. Dhe kjo do të thotë diçka.
Ai nuk u përkul. Strehoi të arratisurit, jo sepse donte të rrëzonte shtetin, por sepse ishte njeri. Sepse besonte në një Shqipëri që nuk vret për një mendim ndryshe. Ai nuk pranoi të bëhej pjesë e gënjeshtrës kolektive.
Ai vdiq i uritur, i etur, dhe vetëm. Por jo i thyer.
Sot, nuk është vetëm një figurë familjare për mua. Është simbol i një Shqipërie të fshehur, të harruar me qëllim. Një Shqipëri që meriton të shkruhet.
Dhe unë jam këtu për ta shkruar.
📝 514 Spiunë
(Poezi kushtuar Ali Mehmet Cekanit – gjyshit tim)
Në dosje flenë emra me qindra,
si gjarpërinj që psherëtijnë,
gjyshi im në mes të baltës,
ballist, por s’kish frikë nga hija.
514 u bënë zë,
kundër një burri që s’uli kokën,
as kur e thirrën për në ferr,
me gjyq që vetë djalli e shkroi.
S’tregoi për Alushin, as për Rexhepin,
ua dha një thes me bukë,
por s’u shit për asnjë çmim,
as për jetë, as për gjak.
Në Tiranë e çuan të shuhet,
pa dritë, pa zë, pa drejtësi,
por fjala e tij s’vdiq me të –
sepse fjala e drejtë nuk vdes kurrë.
Dosja nr. 309 – ajo që regjimi e quante “provë” – për mua është plagë.
Në të, 514 dëshmitarë të rremë firmosën frikën e tyre dhe e quajtën “drejtësi”.
Firmosën kundër një burri që s’u përkul. Kundër gjyshit tim.
Por gjyshi im nuk u vra nga urrejtja – u vra nga heshtja kolektive, nga tradhëtia e përditshme, nga ajo që komunistët e quanin “moral i klasës punëtore”.
Ai vdiq pa varr. Por jo pa zë.
Unë jam zëri i tij sot. Dhe ky zë nuk do heshtë më.
Nipi:
Kujtim Cekani.
Burimi/Facebook
Leave a Reply