Besëlidhja e Lezhës dhe Fillimi i Epokës së Lavdisë së Skënderbeut…
Historia shqiptare është e mbushur me momente vendimtare, por ndër më madhështoret mbetet 2 Marsi i vitit 1444, dita kur Gjergj Kastrioti Skënderbeu arriti të bashkojë princërit shqiptarë në një aleancë të pashembullt, e cila do të njihej si Besëlidhja e Lezhës. Ky akt historik shënoi një pikë kthese në luftën kundër Perandorisë Osmane dhe i dha jetë një periudhe të gjatë rezistence, e cila jo vetëm që mbrojti trojet shqiptare, por u bë shembull frymëzimi për popujt e tjerë të Evropës.
1. KONTEKSTI HISTORIK: GJENDJA E SHQIPËRISË PARA BESËLIDHJES
Në fillim të shekullit XV, Shqipëria ishte e ndarë në disa principata feudale, të drejtuara nga familje të fuqishme si Kastriotët, Dukagjinët, Arianitët, Muzakajt, Topiajt, Zahariat, Balshajt dhe Gjonimët. Këto fise dhe familje sundonin territore të ndryshme të vendit, shpeshherë në konflikt me njëra-tjetrën për fuqi dhe dominim.
Nga ana tjetër, Perandoria Osmane po zgjerohej me ritme të frikshme në Ballkan. Pas rënies së Kostandinopojës në vitin 1453 dhe pushtimit të qyteteve dhe shteteve të tjera në rajon, Shqipëria mbeti një nga pengesat kryesore për avancimin e mëtejshëm osman drejt Italisë dhe Evropës Perëndimore.
Princërit shqiptarë, ndonëse luftëtarë të zotë dhe të pamposhtur në betejat individuale, shpesh nuk kishin një strategji të përbashkët dhe as mbështetje të qëndrueshme mes tyre. Kjo i bëri ata pre të lehtë për osmanët, të cilët, duke shfrytëzuar përçarjet dhe mungesën e unitetit, kishin arritur të vendosnin sundimin e tyre në pjesë të ndryshme të vendit.
2. KTHIMI I SKËNDERBEUT DHE INICIATIVA PËR BASHKIM
Në këtë situatë të vështirë, në skenën historike u rikthye Gjergj Kastrioti Skënderbeu, biri i Gjon Kastriotit, i cili kishte kaluar një pjesë të jetës së tij në oborrin osman si një i rekrutuar i detyruar nga sistemi i devshirmesë. Duke fituar njohuri të thella ushtarake dhe politike në Perandorinë Osmane, ai u kthye në një nga komandantët më të aftë të ushtrisë turke.
Por Skënderbeu nuk e harroi kurrë prejardhjen dhe vendlindjen e tij. Me një plan të menduar me kujdes, ai dhe një grup besnikësh shqiptarë braktisën radhët osmane dhe u kthyen në Krujë në vitin 1443. Duke përdorur një dekret të falsifikuar nga sulltani, ai mori qytetin pa gjakderdhje dhe ngriti flamurin e Kastriotëve, shpallur kështu pavarësinë e trojeve të tij nga sundimi osman.
Duke qenë i vetëdijshëm se vetëm me forcat e tij nuk mund t’i përballonte ushtritë e fuqishme osmane, Skënderbeu mori iniciativën për të thirrur një mbledhje të madhe të princërve shqiptarë, ku do të diskutoheshin strategjitë për mbrojtjen e vendit. Kjo mbledhje historike u organizua më 2 Mars 1444 në qytetin e Lezhës (në atë kohë nën sundimin e Venedikut).
3. BESËLIDHJA E LEZHËS: NJË AKT UNITETI DHE LUFTE
Në Kuvendin e Lezhës morën pjesë princërit më të fuqishëm shqiptarë të kohës, të cilët më në fund e kuptuan se vetëm bashkimi mund t’i shpëtonte nga zgjedha osmane. Disa nga figurat më të rëndësishme që u bashkuan në këtë besëlidhje ishin:
• Gjergj Kastrioti Skënderbeu (Kastriotët)
• Lekë Dukagjini (Dukagjinët)
• Andrea Topia (Topiajt)
• Gjergj Arianiti (Arianitët)
• Pjetër Spani
• Lekë Zaharia
• Stefan Cernojeviçi (nga Mali i Zi)
Gjatë kësaj mbledhjeje, u vendos krijimi i një aleance ushtarake mbarëshqiptare, ku secili princ do të ruante autonominë mbi territoret e veta, por të gjithë do të angazhoheshin në një luftë të përbashkët kundër osmanëve. Skënderbeu u zgjodh Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë Shqiptare, një njohje e autoritetit dhe aftësive të tij strategjike.
Kuvendi i Lezhës shënoi gjithashtu krijimin e një thesari të përbashkët lufte, ku secili princ do të kontribuonte me burime financiare për të mbështetur luftën. Ky ishte një hap i madh drejt krijimit të një shteti shqiptar të bashkuar, ndonëse në një formë konfederate.
4. REZISTENCA E SKËNDERBEUT DHE TRADHTITË NDAJ BESËLIDHJES
Pas Besëlidhjes së Lezhës, ushtria shqiptare, nën udhëheqjen e Skënderbeut, arriti të ndalonte përparimin osman për 25 vite. Betejat e famshme si ajo e Torviollit (1444), e Albulenës (1457) dhe rrethimi i Krujës (1450, 1466, 1467) treguan fuqinë dhe strategjinë e tij ushtarake.
Megjithatë, jo të gjithë princërit që u bashkuan në Besëlidhje qëndruan besnikë. Disa prej tyre, si Lekë Zaharia dhe Moisi Golemi, u përfshinë në intriga dhe bashkëpunime me osmanët në periudha të ndryshme. Kjo e dobësoi aleancën dhe e bëri më të vështirë rezistencën ndaj forcave të shumta osmane.
Pavarësisht këtyre vështirësive, Skënderbeu vazhdoi luftën deri në vdekjen e tij më 17 Janar 1468, pas së cilës Shqipëria ra përfundimisht nën sundimin osman.
5. DOMETHËNIA HISTORIKE DHE TRASHËGIMIA E BESËLIDHJES SË LEZHËS
Besëlidhja e Lezhës mbetet një nga momentet më të rëndësishme në historinë kombëtare shqiptare. Ajo dëshmon fuqinë e bashkimit dhe vullnetin e shqiptarëve për të mbrojtur lirinë e tyre. Edhe pse përfundimisht Shqipëria ra nën Perandorinë Osmane, epoka e Skënderbeut shërbeu si një periudhë frymëzimi për gjenerata të tëra, përfshirë Rilindjen Kombëtare Shqiptare në shekullin XIX.
Sot, 2 Marsi kujtohet si një ditë e shenjtë për kombin shqiptar, një simbol i unitetit dhe vendosmërisë për të mbrojtur atdheun nga çdo kërcënim i jashtëm. Kuvendi i Lezhës dhe flamuri i Skënderbeut janë ende sot simbole të krenarisë dhe qëndresës kombëtare.
Burimi/Facebook
Leave a Reply