VEZIRËT E TURPIT

Shqiptarët që patën pushtet në Perandorinë Osmane, por nuk e përdorën kurrë për kombin e tyre
Ka një krenari të rreme që përsëritet shpesh në historinë tonë: “Shqiptarët kanë pasur shumë vezirë në Perandorinë Osmane.”
Po, patën.
Por pyetja e vërtetë nuk është sa shqiptarë u ngjitën në majat e pushtetit osman. Pyetja është: çfarë i solli kjo Shqipërisë?
A sollën shkolla shqipe?
A mbrojtën gjuhën shqipe?
A ndalën asimilimin?
A kërkuan autonomi për shqiptarët?
A ngritën institucione kombëtare?
A e mbrojtën rininë shqiptare nga rekrutimi, shkëputja dhe shërbimi për një perandori të huaj?
Jo.
Në shumicën dërrmuese të rasteve, këta njerëz nuk hynë në histori si mbrojtës të kombit shqiptar, por si shërbëtorë të devotshëm të një perandorie që e la Shqipërinë në errësirë, pa arsim kombëtar, pa gjuhë zyrtare, pa shtet, pa drejtim dhe pa të ardhme politike.
Koca Sinan Pasha, Köprülü Mehmed Pasha, Köprülü Fazıl Ahmed Pasha, Köprülü Fazıl Mustafa Pasha, Kara Mustafa Pasha, Hekimoğlu Ali Pasha, Damat Ferid Pasha dhe shumë të tjerë patën poste, grada, ushtri, vula, urdhra dhe pasuri. Por atë pushtet nuk e kthyen në mburojë për shqiptarët. E përdorën për perandorinë, jo për kombin.
Dhe këtu nis gjykimi historik.
Sepse një njeri që lind nga gjaku i një populli, por pushtetin e tij e përdor për të forcuar sundimin mbi atë popull, nuk mund të paraqitet si lavdi kombëtare. Ai është pjesë e plagës.
Për shekuj, shqiptarëve iu morën djemtë për luftëra që nuk ishin të tyre. U morën të rinjtë për t’u bërë ushtarë të perandorisë. U dobësua trungu shoqëror. U pengua arsimi në gjuhën shqipe. U mbajt vendi në prapambetje. U deformua identiteti. U copëtua vetëdija kombëtare mes fesë, sulltanit, krahinës dhe mbijetesës.
Dhe ndërkohë, në Stamboll kishte shqiptarë me pushtet.
Kjo është e pafalshme.
Jo sepse çdo njeri i asaj kohe mund të mendohej si rilindës modern. Jo sepse historia duhet gjykuar me thjeshtësi. Por sepse pushteti i tyre ishte real, ndikimi i tyre ishte real, ndërsa ndihma për shqiptarët ishte pothuajse e padukshme.
Ata nuk e ndërtuan kombin.
Ata nuk e mbrojtën gjuhën.
Ata nuk e ngritën Shqipërinë.
Ata nuk e përgatitën lirinë.
Përkundrazi, shumë prej tyre u bënë pjesë e një makinerie që e la shqiptarin pa shtet, pa shkollë, pa zë dhe pa mbrojtje.
Prandaj nuk duhet të mashtrohemi nga titujt: vezir, pasha, komandant, administrator, njeri i madh i perandorisë. Titujt nuk janë prova patriotizmi. Një shqiptar në pushtet të huaj nuk është automatikisht shqiptar në shërbim të kombit.
Historia jonë nuk duhet të ngatërrojë karrierën personale me shërbimin kombëtar.
Lavdia e vërtetë shqiptare nuk është te ata që u ulën në divanet e Stambollit dhe harruan rrënjët. Lavdia është te ata që ruajtën gjuhën, hapën shkolla, shkruan libra, ngritën flamurin, u burgosën, u përndoqën dhe vdiqën për idenë shqiptare.
Kombi shqiptar nuk u mbajt gjallë nga vezirët e perandorisë.
U mbajt gjallë nga rilindësit, mësuesit, klerikët atdhetarë, kryengritësit dhe njerëzit e thjeshtë që nuk kishin pushtet, por kishin ndërgjegje.
Prandaj emri i tyre nuk duhet përdorur si krenari boshe. Duhet përdorur si mësim historik.
Sepse tragjedia shqiptare nuk ka qenë vetëm pushtuesi i huaj. Ka qenë edhe shqiptari me pushtet që nuk e përdori pushtetin për kombin e vet.
Dhe për këtë arsye, historia ka të drejtë t’i quajë me emrin që u shkon:
Vezirët e turpit.

Burimi/Facebook/First Hello World