Vdekja e Luan Pirdenit në një aksident rrugor në Tiranë nuk është vetëm një lajm kronike. Është një ngjarje e rëndë njerëzore, një humbje familjare, një tragjedi qytetare dhe një moment që duhet të kishte kërkuar kujdes, dinjitet dhe respekt publik.
Por ajo që ndodhi më pas ishte pothuajse po aq e dhimbshme sa vetë lajmi: një pjesë e mediave dhe portaleve shqiptare nuk e prezantuan Luan Pirdenin si njeri me emër, me jetë, me profesion, me kontribut dhe me histori personale. E reduktuan në një lidhje familjare: “babai i ministres”.
Sipas raportimeve, Luan Pirdeni, 87 vjeç, humbi jetën pasi u përplas nga një motomjet teksa lëvizte me biçikletë në kryqëzimin e rrugës “Bardhyl” me rrugën “Kongresi i Manastirit” në Tiranë. Policia njoftoi arrestimin e drejtuesit të motomjetit dhe vijimin e hetimeve për rrethanat e aksidentit.
Por Luan Pirdeni nuk ishte vetëm viktima e një aksidenti. Ai ishte profesor i njohur i shkencave juridike, me kontribut të gjatë në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Tiranës, i lidhur me mësimdhënien në fushën e së drejtës publike dhe logjikës juridike.
Këtu fillon problemi moral i medias shqiptare.
Kur një njeri me dekada karrierë akademike largohet nga jeta, media ka detyrimin minimal ta prezantojë me emrin dhe dinjitetin e tij. Jo ta varrosë publikisht nën hijen e dikujt tjetër. Jo ta kthejë në shtojcë biografike të një politikaneje. Jo ta përdorë vdekjen e tij si instrument klikimesh, vetëm sepse mbiemri i tij lidhet me pushtetin.
Titulli “babai i ministres” mund të ketë vlerë informuese dytësore, por nuk mund të jetë identiteti kryesor i një profesori, i një pedagogu, i një njeriu që ka kaluar jetën në auditorë, libra, mendim juridik dhe formim brezash. Kur media e vendos këtë lidhje në qendër dhe lë në hije karrierën e tij, ajo nuk po informon më: po zhvesh një njeri nga jeta e vet.
Kjo është e turpshme.
Është e turpshme sepse tregon se në hapësirën tonë mediatike, vlera e një njeriu matet shpesh jo nga ajo që ka bërë, por nga kush ka në familje. Është e turpshme sepse një profesor me vite kontribut nuk mjafton si lajm, por duhet të “shitet” përmes emrit të vajzës së tij ministre. Është e turpshme sepse një vdekje njerëzore shndërrohet në mall editorial, ndërsa dinjiteti lihet në fund të paragrafit.
Në një shoqëri normale, titulli do të ishte: “Ndahet nga jeta në aksident profesori i shkencave juridike Luan Pirdeni.” Pastaj, brenda lajmit, me kujdes dhe pa sensacionalizëm, mund të përmendej edhe fakti se ai ishte babai i ministres Adea Pirdeni.
Por jo e kundërta.
Sepse renditja ka rëndësi. Fjala e parë ka rëndësi. Titulli ka rëndësi. Ai vendos se si publiku do ta kujtojë një njeri. Dhe kur media zgjedh ta kujtojë Luan Pirdenin vetëm si “babai i ministres”, ajo i heq atij emrin publik, profesionin, karrierën dhe peshën njerëzore.
Ky nuk është thjesht gabim redaktorial. Është simptomë e një gazetarie të varfëruar moralisht.
Është gazetaria e klikimit para dinjitetit.
Është gazetaria e lidhjes politike para biografisë njerëzore.
Është gazetaria që nuk pyet “kush ishte ky njeri?”, por “me cilin emër pushteti lidhet ky njeri?”.
Është gazetaria që edhe në vdekje kërkon titull më të shitshëm se e vërteta.
Luan Pirdeni meritonte më shumë.
Meritonte të përmendej si profesor. Meritonte të përmendej si njeri i dijes. Meritonte të përmendej si një figurë akademike që ka lënë gjurmë në formimin juridik të studentëve. Meritonte të trajtohej me respektin që i takon çdo njeriu, por sidomos dikujt që i ka dhënë vite arsimit dhe mendimit profesional.
Sepse askush nuk lind për t’u identifikuar vetëm nga posti i fëmijës së vet.
Askush nuk jeton 87 vite për t’u përmbledhur në një titull portalesh.
Askush nuk meriton që në ditën e fundit publike t’i fshihet karriera dhe t’i mbetet vetëm lidhja me pushtetin.
Media shqiptare duhet ta kuptojë njëherë e mirë: pas çdo lajmi ka njerëz. Pas çdo aksidenti ka familje. Pas çdo emri ka një jetë. Dhe pas çdo jete ka një histori që nuk duhet masakruar për trafik, për klikime, për tituj të shpejtë dhe për sensacionalizëm të lirë.
Vdekja e Luan Pirdenit është tragjedi.
Por mënyra si një pjesë e medias zgjodhi ta identifikojë është një pasqyrë e shëmtuar e krizës sonë publike.
Në fund, ky rast nuk flet vetëm për një profesor që iku nga jeta. Flet edhe për një media që shpesh ka harruar të jetë njerëzore.
Dhe kur media harron njeriun, ajo nuk bën më gazetari.
Bën tregti me dhimbjen.
Burimi/Facebook/First Hello World
Leave a Reply