Petrit Dukagjini
PAKETA E MALEVE DHE ÇAKORRI
Kur ligji vizaton kufij në letër, por nuk njeh kufijtë e kujtesës
Nga Petrit Dukagjini
Në historinë e Ballkanit, gabimet më të mëdha nuk kanë ardhur gjithmonë nga
luftërat—por nga ligjet që nuk kanë njohur realitetin e njerëzve. Sot, e njëjta ndjesi
po rikthehet në zemër të maleve shqiptare përmes asaj që quhet “Paketa e
Maleve”.
Në letër, kjo paketë premton zhvillim. Në terren, shumë komunitete e ndjejnë
si diçka tjetër: një proces që rrezikon të injorojë pronësinë tradicionale dhe të
thellojë hendekun midis ligjit dhe jetës reale.
Një tokë që nuk ka qenë kurrë bosh
Malet e Dukagjinit, Tropojes, Pukes, Tomorrit, Madhakastres, Tepelenes, Alpet Shqiptare, nuk janë hapësira pa histori. Ato janë
toka të jetuara, të punuara dhe të mbrojtura brez pas brezi—shpesh pa letra, por
me kufij të njohur nga çdo gur, çdo pemë, çdo burim uji.
Ky realitet nuk është mit. Është një formë pronësie që ekziston edhe në
standardet moderne juridike:
posedim i vazhdueshëm
përdorim i dokumentuar nga komuniteti
trashëgimi e njohur ndër breza
Sipas praktikës së European Court of Human Rights, prona nuk është vetëm një
dokument në letër—por edhe një pritshmëri legjitime dhe përdorim real.
Problemi nuk është zhvillimi—por mënyra
Askush nuk është kundër zhvillimit. Por zhvillimi që nuk njeh pronarin, krijon një
paradoks të rrezikshëm:
toka trajtohet si “e lirë”
ndërkohë që ka pronarë realë
dhe këta pronarë nuk janë pjesë e vendimmarrjes
Ky është momenti kur ligji fillon të humbasë legjitimitetin.
Një model i njohur: boshatisje, pastaj ndërhyrje
Në shumë zona malore, përfshirë rajone pranë Çakorri, është parë një model i
përsëritur:
mungesë investimesh (rrugë, energji, shërbime)
largim gradual i popullsisë
dobësim i lidhjes me tokën
ndërhyrje të vonshme ligjore mbi territore “të zbrazëta”
Edhe kur kjo nuk është e qëllimshme, efekti është i njëjtë: komunitetet ndihen të
lëna jashtë procesit dhe të pambrojtura.
Rreziku real: konflikt civil dhe humbje besimi
Nëse një ligj nuk harmonizohet me realitetin lokal:
lindin mosmarrëveshje për kufijtë e tokës
rritet tensioni mes komunitetit dhe institucioneve
krijohet një ndjenjë padrejtësie që mund të zgjasë breza
Kjo nuk është çështje retorike. Është çështje stabiliteti social.
Çfarë duhet bërë – rruga e arsyes
Zgjidhja nuk është ndalimi i zhvillimit, por ndërtimi i tij mbi drejtësi:
1. Njohja e pronësisë tradicionale – përmes dëshmive lokale dhe përdorimit
historik
2. Regjistrim i drejtë dhe transparent – jo vetëm mbi bazë dokumentesh të
munguar, por edhe realiteti
3. Përfshirje e komuniteteve lokale – vendimmarrja nuk mund të jetë nga lart-
poshtë
4. Balancë midis zhvillimit dhe të drejtës së pronës – sipas standardeve
europiane
⸻
Përfundimi
Malet nuk janë bosh. Ato janë të mbushura me histori, me kujtesë dhe me pronësi
që nuk mund të fshihet nga mungesa e një dokumenti.
Nëse “Paketa e Maleve” nuk e njeh këtë realitet, ajo nuk do të jetë një projekt
zhvillimi—por një burim i ri konflikti të heshtur.
Dhe historia na ka mësuar: konfliktet që lindin nga padrejtësia e tokës, zgjasin
më shumë se çdo ligj.
Burimi/Facebook
Leave a Reply