Kam parë mijëra fotografi 100 vjeçare Korçare:
të familjes,
shoqërisë,
komshinjve
kushërinjve, etj.
Nuk kam parë që të parët tanë përdornin qeleshe (Plis) natyrisht të korçarëve ortodoksë, për rrjedhojë në një përfaqësuese kombëtare në stadium me qeleshe, Korça është e pa përfaqësuar, ka vërtet një status neutral që iu dha më 1914 …..
Po lexova se: Origjina e Plisit…
1 – Plisi, i quajtur ndryshe edhe qeleshe apo kësulë e bardhë, e ka origjinën nga Persia.
Pas pushtimit persian të Greqisë në shek. V p.e.s, Plisi u fut në përdorim edhe në Greqinë e lashtë dhe rajonet përreth, prandaj gjejmë disa figura kryesisht mitologjike greke me plis, por këto janë shumë të pakta.
(Këta janë vetëm Hefesti dhe Odiseu i njohur te romakët si Uliks).
Në Romën e Lashtë Plisin e përdornin më shumë skllevërit kur fitonin lirinë..
Duke qenë se Perandoria Osmane trashëgoi shumë nga kultura persiane, nuk shpëtoi as Plisi të cilin turqit e adoptuan dhe e sollën edhe në Shqipëri e në Ballkan gjatë sundimit të tyre të gjatë.
2 – Qelesheja apo Plisi vazhdon të përdoret nga shqiptarët dhe është një pjesë shumë e zakonshme e kostumit dhe veshjes kombëtare të shqiptarëve në:
Shqipëri,
Kosovë,
Maqedoni
dhe në të gjithë vendet e mërgatës.
Nuk ka prova nëse ilirët kanë përdorur Plis, as te arvanitasit nuk paraqitet një kësulë e tillë, prandaj kjo është bërë pjesë e shqiptarëve më shumë 200 vitet e fundit.
3 – Disa nacionalistë shqiptarë, pa shkollim përkatës, i japin simbolikë të veçantë, sikur ai përfaqëson vezën kozmike, mirëpo asnjë autor antik nuk e thotë këtë.
Plisi te shqiptarët përdorej më shumë për shtresat e ulëta dhe zakonisht deri vonë shoqërohej me çallmë osmane.
Shtresat e larta mbanin më shumë kësula të kuqe e të zeza të quajtura fez.
Plisin mund ta gjejmë sot të përdorur edhe nga popullsia e Lorestanit në Iran, në Turqi, Kurdistan, Arabi, Izrael, etj.
Nga ana etimologjike fjala plis rrjedh nga italishtja mesjetare ‘pelis’, peli+s, ku vetë fjala “pelli” ne italisht ka kuptimin, qime (lesh).
Prej të njëjtës rrënjë rrjedh dhe fjala italiane cappePLISI, QELESHJA, QYLAFI, KËSULA:
Kam parë mijëra fotografi 100 vjeçare Korçare:
të familjes, shoqërisë, komshinjve kushërinjve, etj.
Nuk kam parë që të parët tanë përdornin qeleshe (Plis) natyrisht të korçarëve ortodoksë, për rrjedhojë në një përfaqësuese kombëtare në stadium me qeleshe, Korça është e pa përfaqësuar, ka vërtet një status neutral të që iu dha më 1914 …..
Po lexova se: Origjina e Plisit…
1 – Plisi, i quajtur ndryshe edhe qeleshe apo kësulë e bardhë, e ka origjinën nga Persia.
Pas pushtimit persian të Greqisë në shek. V p.e.s, Plisi u fut në përdorim edhe në Greqinë e lashtë dhe rajonet përreth, prandaj gjejmë disa figura kryesisht mitologjike greke me plis, por këto janë shumë të pakta.
(Këta janë vetëm Hefesti dhe Odiseu i njohur te romakët si Uliks).
Në Romën e Lashtë Plisin e përdornin më shumë skllevërit kur fitonin lirinë..
Duke qenë se Perandoria Osmane trashëgoi shumë nga kultura persiane, nuk shpëtoi as Plisi të cilin turqit e adoptuan dhe e sollën edhe në Shqipëri e në Ballkan gjatë sundimit të tyre të gjatë.
2 – Qelesheja apo Plisi vazhdon të përdoret nga shqiptarët dhe është një pjesë shumë e zakonshme e kostumit dhe veshjes kombëtare të shqiptarëve në:
Shqipëri, Kosovë, Maqedoni dhe në të gjithë vendet e mërgatës.
Nuk ka prova nëse ilirët kanë përdorur Plis, as te arvanitasit nuk paraqitet një kësulë e tillë, prandaj kjo është bërë pjesë e shqiptarëve më shumë 200 vitet e fundit.
3 – Disa nacionalistë shqiptarë, pa shkollim përkatës, i japin simbolikë të veçantë, sikur ai përfaqëson vezën kozmike, mirëpo asnjë autor antik nuk e thotë këtë.
Plisi te shqiptarët përdorej më shumë për shtresat e ulëta dhe zakonisht deri vonë shoqërohej me çallmë osmane.
Shtresat e larta mbanin më shumë kësula të kuqe e të zeza të quajtura fez.
Plisin mund ta gjejmë sot të përdorur edhe nga popullsia e Lorestanit në Iran, në Turqi, Kurdistan, Arabi, Izrael, etj.
Nga ana etimologjike fjala plis rrjedh nga italishtja mesjetare ‘pelis’, peli+s, ku vetë fjala “pelli” ne italisht ka kuptimin, qime (lesh).
Prej të njëjtës rrënjë rrjedh dhe fjala italiane cappelli(flokë apo lesht e kokës), apo peliçe.
Po ashtu edhe fjalën qeleshe, studiuesi e orientalisti Tahir Dizdari na e nxjer me origjinë turke.
Kelesh që rrjedh nga rrënja persiane ‘Kel’ që ka kuptimin ‘qeros’, dhe vërtetë plisi duket si një kokë pa flokë, tullace…..
………
Përgatiti Spiridhon Balliulli(flokë apo lesht e kokës), apo peliçe.
Burimi/Facebook/BUZI TEPELENES
Leave a Reply